Duizenden sterven eerder door fijn stof

Milieuvervuiling leidt waarschijnlijk tot veel meer ziekte en sterfte dan tot nu werd aangenomen. De kans is reëel dat in Nederland achttienduizend mensen tien jaar eerder sterven door het inademen van fijn stof....

Ook geluidsoverlast leidt tot allerlei gezondheidsklachten, zoals hart- en vaatziekten en een hoge bloeddruk.

Het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP) waarschuwde gisteren voor de gezondheidseffecten van fijn stof. Wie langdurig wordt blootgesteld leeft niet alleen korter, ook de levenskwaliteit kan door ziekte en ongemak flink verminderen. ‘We willen een waarschuwing afgeven’, zei MNP-directeur Van Egmond bij de presentatie van de Milieubalans, de jaarlijkse evaluatie van het Nederlandse milieubeleid. Hoewel de aanwijzingen sterk zijn, ontbreekt sluitend wetenschappelijk bewijs.

Milieuvervuiling veroorzaakt potentieel meer gezondheidsschade dan ongezonde ‘leefstijlfactoren’, zoals verkeerd eten, veel alcohol en weinig bewegen. Alleen roken is per definitie ongezonder, meldt de Milieubalans. Naast fijn stof en geluid zorgt ook UV-straling voor schade, omdat het huidkanker kan veroorzaken. Tot nu toe werd aangenomen dat jaarlijks ongeveer vijfduizend personen overlijden door het inademen van fijn stof.

Doordat het milieu de afgelopen vijftien jaar is verbeterd (Nederland kent bijvoorbeeld geen smog meer) is de gezondheidsschade wel afgenomen. Ook vorig jaar ging het milieu weer iets vooruit. Al jaren groeit de economie, terwijl de milieudruk afneemt. Zo is de kwaliteit van het oppervlaktewater verbeterd. De verzuring van de bodem is sinds 1990 met ruim 60 procent teruggebracht en overtollige mest belandt steeds minder in de natuur.

Het milieu verbetert echter te langzaam om aan Europese regels en het Kyoto-verdrag te voldoen, schrijft het MNP. Van alle 22 milieudoelen worden slechts drie met zekerheid gehaald.

En aan de helft van alle Brusselse milieurichtlijnen kan Nederland in 2010 waarschijnlijk niet voldoen. Staatssecretaris Van Geel van Milieu bezweert echter dat het niet zover komt. Het kabinet komt ‘gewoon met extra beleid’, zei hij gisteren.

Vooral met de natuur gaat het nog niet goed genoeg, blijkt uit de Milieubalans. Meer dan driekwart van alle natuurgebieden wordt onvoldoende beschermd tegen ammoniakuitstoot. Stikstof- en fosfaatoverschotten uit de landbouw tasten de soortenrijkdom aan. Ook verdroging eist zijn tol in kwetsbare gebieden. Het oppervlaktewater is nog steeds zo vies dat planten en dieren, maar ook recreanten en drinkwaterbedrijven er last van hebben.

Met de energiebesparing wil het ook al niet echt vlotten. Het plan is 1,3 procent energie per jaar te besparen, maar in de praktijk wordt jaarlijks slechts 1 procent gehaald. Het aandeel duurzame energie zal in 2010 ongeveer 3,5 procent zijn, terwijl 5 procent het doel is. Ook het vergroenen van de belastingen stagneert sinds 2000. En de biologische landbouw komt evenmin van de grond – slechts 2 procent van alle boeren produceert biologisch.

Volgens het MNP is het logisch dat de ‘stadstaat’ Nederland harder moet werken om de milieudoelen te halen. Geen enkel ander Europees land is zo dicht bevolkt en bebouwd. Automatisch worden per vierkante kilometer meer vervuilende stoffen uitgestoten. Daar komt bij dat Nederland relatief veel last heeft van vervuiling uit het buitenland. Bovendien eist Nederland als enige land in Europa dat bouwprojecten aan de Europese regels voor luchtkwaliteit voldoen. Daardoor keurt de Raad van State doorlopend nieuwe snelwegen, woonwijken en bedrijventerreinen af.