'Massa-arrestaties tijdens Eurotop waren onwettig'

De massale arrestaties van demonstranten tijdens de Eurotop, afgelopen juni in Amsterdam, waren onwettig. De klachten over de opvang en bejegening van de arrestanten zijn grotendeels gegrond....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De commissie vindt dat de politie het aan zichzelf te wijten heeft dat er uiteindelijk zoveel mensen werden opgepakt. De politie had de harde kern van actievoerders al tijdens de eerste ongeregeldheden moeten arresteren.

Burgemeester Patijn, hoofdofficier van justitie Vrakking en hoofdcommissaris van politie Kuiper, die samen verantwoordelijk waren voor de handhaving van de openbare orde, verwerpen de meeste conclusies van de commissie. Zij blijven het optreden van politie en justitie in grote lijnen gerechtvaardigd vinden.

De belangrijkste kritiek van de commissie, onder leiding van hoogleraar strafrecht T. Schalken, betreft het oppakken van ongeveer 350 actievoerders. Uit het kraakpand Vrankrijk, in het hartje van de stad, vertrokken de nacht voor de Eurotop demonstranten met onduidelijke bedoelingen. Op een kruispunt bij het kraakpand werden ze door de politie omsingeld en gearresteerd op verdenking van deelneming aan een criminele organisatie (artikel 140).

De commissie-Schalken vindt deze gang van zaken omstreden. De arrestanten hadden nog niets gedaan. Het OM deelde gisteren mee de zaak tegen de 350 arrestanten te hebben geseponeerd.

Vrakking blijft van mening dat hij artikel 140 terecht heeft toegepast. 'Er was een verdenking van deelneming, maar we kregen het bewijs niet rond.' Patijn zegt dat hij in een soortgelijke situatie opnieuw hetzelfde zou doen, bij gebrek aan beter. Hij roept het parlement op om met wetgeving te komen die is toegesneden op grootschalige ordeverstoringen.

Op het besluit van het Openbaar Ministerie de 350 arrestanten niet te vervolgen, kwam gisteren kritiek. Leden van de Tweede Kamer en van de Amsterdamse gemeenteraad hadden gehoopt dat de rechter de mogelijkheid zou krijgen een oordeel te geven over de rechtmatigheid van het gebruik van artikel 140.

Minister Sorgdrager van Justitie stuurt vandaag een brief naar de Tweede Kamer met haar standpunt.

De commissie-Schalken oordeelt ook dat het aanhouden op grond van een noodbevel van 150 Italianen op het Centraal Station niet door de beugel kon. 'De politie heeft de verkeerde afweging gemaakt tussen een ongestoord en veilig verloop van de Eurotop en een ongestoorde uitoefening van het grondwettelijk recht op betoging.'

De Italianen, die zaterdag voor de Eurotop per trein naar Amsterdam waren gekomen voor een demonstratie, zouden onderweg een wagon hebben vernield. Dat viel volgens het onderzoek van de commissie mee. Ook in dit geval blijft Patijn van mening dat er juist is gehandeld.

De autoriteiten zijn het met Schalken eens dat de aanhouding van 150 personen tijdens een 'jubeldemonstratie' later tijdens de Eurotop 'onjuist' was. De groep die zich in een verboden zone rond een hotel met regeringsleiders bevond, had verjaagd moeten worden. Door chaotische communicatie lukte dat niet. De commandant van de Mobiele Eenheid zat in een Apeldoornse commandowagen waarvan hij de communicatie-apparatuur niet wist te bedienen. Daarna werd besloten iedereen, ook onschuldigen, op te pakken.

Het Autonoom Centrum, de opsteller van een zwartboek over het politie-optreden tijdens de Eurotop, is tevreden met de bevindingen van commissie. Het zal de arrestanten aanraden schadeclaims in te dienen, omdat ze ten onrechte hebben vastgezeten. Het Centrum heeft de Nationale Ombudsman gevraagd een onderzoek in te stellen.

Pagina 7: In juridisch opzicht ging tijdens Eurotop veel fout