Weense politie zoekt afzenders bombrieven bij extreem-rechts

De 'Bajuwarische bevrijdingsbeweging' heeft zich nog niet gemeld, maar de Oostenrijkse politie gaat er gemakshalve alvast van uit dat zij verantwoordelijk is voor de bombrief die maandag om 17.53 uur in Wenen ontplofte....

Van onze correspondent

Michel Maas

BOEDAPEST

De jongste explosie deed zich voor op het moment dat een in briefbommen gespecialiseerde politieman de verdacht dikke envelop onderzocht. Hij bleef ongedeerd, evenals Lotte Ingrisch, de stiefmoeder van de Oostenrijkse minister van Binnenlandse Zaken Caspar Einem, aan wie de brief was gericht.

Zoveel is zeker. Woordvoerder Gollja van het ministerie van Binnenlandse Zaken weet bovendien exact welk type postzegel er werd geplakt , dat die ergens in de Steiermark is afgestempeld, en dat de brief gestuurd was aan een adres in Gross Pertolz waar mevrouw Ingrisch al een tijd niet meer woont. Als afzender stond een astrologisch intituut in Wenen op de envelop. Ook dat is zeker. Daar werd de onbestelbare brief maandag 'terugbezorgd' en daar waarschuwde men de politie omdat Oostenrijkers extra alert zijn op dikke enveloppen - sinds op 3 december 1993 de eerste bombrief ontplofte. De 25 bombrieven hebben tot dusver negen mensen verwond, onder wie enkelen zwaar. Een van de gewonden was Helmut Zilk, burgemeester van Wenen.

De bommen kwamen in golven. De eerste in december 1993, de tweede in oktober 1994, de derde in juni 1995 en de vierde en voorlopig laatste in oktober 1995. De politie riep vorig jaar een speciaal team in het leven maar anderhalf jaar onderzoek hebben ook dat team amper verder geholpen. Of het speciale telefoonnummer dat dinsdag is geopend meer zal opleveren, valt te bezien.

Voorlopig weet de politie alleen zeker dat alle geadresseerden van de 25 brieven mensen waren die het openlijk opnamen voor de maatschappelijk zwakkeren en vooral voor buitenlanders. Ook mevrouw Ingrisch zet zich in voor de zwakkeren in de samenleving, maar Gollja vermoedt dat de bom ditmaal indirect bestemd was om minister Einem te intimideren. Einem wordt door extreem-rechts al sinds jaar en dag verweten dat hij het buitenlanders te gemakkelijk maakt Oostenrijk binnen te komen.

De politie zoekt de daders daarom in extreem-rechtse kringen. Eerst werd gedacht aan neo-nazi's die met de brieven wraak wilden nemen voor de gevangenisstraf van hun voorman Gottfried Küssel. Twee van hen stonden vorig jaar terecht, maar rechtstreekse betrokkenheid bij de bommen kon toen niet worden bewezen.

De Bajuwarische bevrijdingsbeweging zelf heeft zich schriftelijk gedistantieerd van de jonge neo-nazi's. Dat gegeven leidde eind vorig jaar in de Oostenrijkse pers tot een nieuwe theorie: de daders zouden inderdaad geen jonge neo-nazi's maar oudere heren zijn, intelligente ex-nazi's die zich spiegelden aan 1935, toen een illegale Salzburgse NSDAP-cel tien bombrieven verstuurde aan politieke tegenstanders. Als bewijs hiervoor werd aangevoerd dat de 'bevrijdingsbeweging' in haar brieven ook de naam 'Salzburger Eidgenossenschaft' had gebruikt.

Bewijzen ontbreken, zodat Jörg Haider, leider van de rechtse FP & Ouml; in het Oostenrijkse parlement, ongestraft kan beweren dat niet extreem-rechts, maar juist extreem-links achter de aanslagen zit. Herhaaldelijk heeft Haider vooral de Groene Partij verantwoordelijk gesteld, als die met een beschuldigende vinger in de richting van zijn rechtse FP & Ouml; wees. Links zou met de aanslagen rechts in diskrediet willen brengen, meende Haider. Zijn partijgenote Helene Partik-Pable heef de bom van maandag overigens betiteld als 'het werk van een gek'.