Formeel zijn de naar schatting nu 750 duizend zzp'ers ondernemers.
Formeel zijn de naar schatting nu 750 duizend zzp'ers ondernemers. © ANP

'Verplichte verzekering en pensioen ook voor zzp'er'

Er moet een basisvoorziening komen voor zzp'ers, zodat zij hetzelfde pensioen en bescherming bij arbeidsongeschiktheid krijgen als werknemers in vaste dienst. Dat bepleit de nieuwe hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken, Maarten Camps.

 
Elke tien jaar wordt het belastingstelsel herzien om het aan de tijd aan te passen, de laatste keer in 2001
Maarten Camps

Het is sinds 1957 traditie dat de secretaris-generaal van EZ het kabinet in januari, in een nieuwjaarsartikel in het economenblad ESB, een economische boodschap meegeeft. Camps, sinds augustus 'SG', maakt zich sterk voor nieuwe hervormingen, ook al zijn er al veel in gang gezet, zoals op de woningmarkt, de arbeidsmarkt en in de zorg.

Volgens Camps is er voor de werkgever vaak geen onderscheid in de werkzaamheden van werknemers in vaste dienst en de zzp'ers die hij inhuurt. Wel leveren zzp'ers werkgevers flexibiliteit. Formeel zijn de naar schatting nu 750 duizend zzp'ers ondernemers. Daardoor zijn arbeidsongeschiktheidsregelingen en pensioenen voor hen vaak onbetaalbaar.

Verplichte zorgverzekering
Camps wil één nieuw regime waarin alle werknemers en zzp'ers verplicht vallen. Voor allemaal komt er een basisvoorziening, vergelijkbaar met de verplichte zorgverzekering. 'Dat stelsel waar ik nu over praat, is voor alle werkenden', zegt Camps in een interview met de Volkskrant. 'Dus die betalen allemaal premie waarmee je aangesloten bent bij een collectief stelsel voor arbeidsongeschiktheid en pensioen.'

Het voorstel van Camps sluit aan bij het sociaal akkoord dat het kabinet vorig jaar heeft gesloten met werkgevers en werknemers. Een van de pijlers onder dat akkoord is om flexibel werk minder flexibel te maken en vast werk minder vast.

Afgaand op de verkiezingsprogramma's van politieke partijen kan het voorstel van Camps ook op een ruime Kamermeerderheid rekenen. PvdA, CDA en SP stellen dat zzp'ers die werk doen dat ook door mensen in loondienst wordt gedaan, op dezelfde sociale zekerheid moeten kunnen rekenen. De SP vindt wel dat de opdrachtgever van de zzp'er de premies voor pensioen en arbeidsongeschiktheid moet betalen.

De PvdA vindt dat zzp'ers zich verplicht moeten verzekeren tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid en wil, net als de VVD, de fiscale verschillen tussen werknemers en zzp'ers verkleinen. Het CDA wil inkomensbescherming voor zzp'ers en, net als ChristenUnie en D66, arbeidsongeschiktheidverzekeringen en pensioenen voor hen toegankelijker maken.

'Lager niveau van solidariteit'
Het gelijktrekken van zzp'ers met vaste werknemers in één stelsel heeft wel een prijs: 'Dat nieuwe regime heeft een lager niveau van solidariteit. Anders wordt het te duur. Het is dan de keuze voor de werknemer of de zzp'er om dat aan te vullen.'

Camps les van vorige hervormingen is dat het lang duurt voor ze kunnen worden doorgevoerd. Maar als de politiek ze tijdig aankaart, is er eerder het noodzakelijke draagvlak voor in de samenleving. 'Daarom breng ik het nu onder de aandacht zodat er tijdig over wordt nagedacht', zegt Camps. Zijn voorstel betekent immers 'een andere inrichting van onze arbeidsongeschiktheidsverzekering en ons pensioenstelsel'.

Een logische consequentie van het gelijkstellen van zzp'ers en vaste werknemers is wat Camps betreft het verdwijnen van fiscale voordelen voor zzp'ers, zoals de zelfstandigenaftrek. De huidige financiële topman van ABN Amro, Van Dijkhuizen, bepleitte dit ook als onderdeel van een herziening van het belastingstelsel.

Voor zo'n hervorming lijkt ook de hoogste ambtenaar van Economische Zaken te porren. 'Elke tien jaar wordt het belastingstelsel herzien om het aan de tijd aan te passen, de laatste keer in 2001. Nu ligt er een voorstel van Van Dijkhuizen. Het is een logische gedachte om tegelijk minder te heffen en minder terug te geven. Dat past bij een hervormingsstrategie.'

Het volledige nieuwjaarsartikel is hier te lezen.

Vandaag in de Volkskrant: 'Hypotheken zijn te laat aangepakt'

Nieuwjaarsartikel Haagse traditie
Ambtenaren zijn loyaal aan hun politieke bazen, ook als die van politieke kleur verschieten. De politicus voert het woord en de ambtenaar doet er het zwijgen toe. Maar één keer per jaar, in de eerste week van januari, spreekt de hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken zich uit. Het nieuwjaarsartikel in economenblad ESB is een politiek-economische traditie die teruggaat tot 1957. Toen was secretaris-generaal van EZ Gerard Brouwers de eerste die een, zij het schoorvoetend, artikel schreef met economische opdrachten aan de politiek. Het was Brouwers' opvolger, Frans Rutten, waardoor het nieuwjaarsartikel vanaf 1973 berucht werd. Met trillende handen haalde politiek Den Haag elk jaar het eerste ESB-nummer van de mat. Of anders wel de kranten die Ruttens boodschap op de voorpagina's brachten. Want professor Rutten was genadeloos in zijn sombere analyse, hoe goed de economie ook draaide. Hij verbood grote loonstijgingen en groeiende overheidsuitgaven. Desondanks belandde Nederland begin jaren tachtig in een diepe recessie, maar die stimuleerde Rutten alleen maar om zijn boodschap met nog meer kracht te verkondigen. Met instemming van no-nonsense premier Lubbers.

Na Rutten kwam Ad Geelhoed, die ten strijde trok tegen minister Melkert. De laatste 'SG van EZ' die met het nieuwjaarsartikel het nieuws wist te beheersen was de ongezeglijke topeconoom Sweder van Wijnbergen. Hij bracht 'zijn' ministers Wijers en Jorritsma in verlegenheid. Van Wijnbergen wilde het belastingvrije pensioensparen afschaffen en de sociale uitkeringen in Europa harmoniseren. Na slechts twee nieuwjaarsartikelen en nadat hij gehakt had gemaakt van de belastingplannen van het kabinet vond Van Wijnbergen dat hij 'een last' was geworden voor zijn bewindsvrouw en stapte op.