Staat de deur open voor een nieuw EU-referendum in Nederland?

Volgende week stemt de Tweede Kamer over het voorstel om een raadgevend referendum in te voeren. Maar ook als het parlement daarmee instemt is een referendum over het lidmaatschap van de EU niet mogelijk.

Het initiatiefwetsvoorstel voor een raadgevend referendum ligt al drie jaar op de plank, maar op aandringen van PVV-leider Geert Wilders wordt het nu afgestoft en volgende week ter stemming voorgelegd. Hij ziet er een buitenkans in om een referendum te organiseren over Europa, in navolging van de Britse premier Cameron. Die kondigde vorige maand aan een 'in-out-referendum' te houden in 2017.

Het huidige wetsvoorstel maakt dat echter lastig, omdat het alleen voorziet in referenda bij nieuwe wetten. 'Het moet gaan over een concreet wetsvoorstel, zoals de vorming van de superprovincie', aldus D66-Kamerlid Gerard Schouw, een van de indieners van de wet. De vraag die aan het volk wordt voorgelegd is dan: bent u voor of tegen deze wet.

Een volksraadpleging over de Europese Unie kan met de nieuwe wet alleen doorgang vinden als het Europees verdrag wordt gewijzigd. De verdragswijziging moet namelijk door alle parlementen van de EU-lidstaten worden goedgekeurd. In Nederland wordt dan een speciale wet gemaakt ter goedkeuring van het verdrag. Maar in een geval van een referendum zal de vraag dan luiden: bent u voor of tegen deze verdragswijziging?

Het wetsvoorstel houdt verder in dat een volksraadpleging kan worden uitgeschreven als 300.000 burgers een ondersteuningsverklaring indienen. De uiteindelijke uitslag is niet bindend. Het is vervolgens aan het parlement om hier al dan niet gevolg aan te geven. Het kiezersoordeel is dus niet allesbeslissend. Ook dat maakt een referendum 'over Europa' lastig. Schouw: 'Dit is iets totaal anders dan het voorstel van Cameron. Het is geen speeltje van politici, maar een mogelijkheid voor burgers om zich over concrete wetten uit te spreken.'