Fortuyn en Melkert na afloop van het beruchte debat op 6 maart 2002
Fortuyn en Melkert na afloop van het beruchte debat op 6 maart 2002 © UNKNOWN

10 jaar na 6 maart 2002: De dag dat Fortuyn de politiek veranderde

Precies 10 jaar geleden, op 6 maart 2002, vond het politieke debat plaats dat wordt gezien als een belangrijk keerpunt in de Nederlandse politiek. Gerard Brinksma maakte er een documentaire over, die vanavond is te zien.

Waarom deze dag?
'Er is maar een lijsttrekkersdebat dat in het collectieve geheugen zit: het debat met Pim Fortuyn op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen in 2002. Dit debat heeft de toon in de politiek veranderd. Het wordt als een keerpunt gezien in de politieke omgangsvormen, ook al is Pim Fortuyn geen Geert Wilders. Maar het staat wel vast dat op deze dag het populisme definitief intrad in de politiek. Er zijn ook mensen die zeggen dat met dit debat het einde van Paars wordt gesymboliseerd, van de kabinetten met de PvdA, VVD en D66.'

Het einde ook van Ad Melkert van de PvdA en VVD'er Hans Dijkstal.

'Tot die dag had Fortuyn alleen nog maar virtueel zetels gewonnen, als lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam. Na de verkiezingen werd hij een ernstige bedreiging voor de politieke partijen. Dat was ook te zien op de tv-beelden. Melkert en Dijkstal zaten er bij Paul Witteman bij als slechte, chagrijnige en arrogante verliezers.'

Kwam u zelf op het idee om een documentaire te maken over 6 maart 2002?
'Het is hier bij de AVRO ontstaan. Het is natuurlijk een staaltje datajournalistiek, maar het is leuk om bij stil te staan. Hoe kon het gebeuren dat doorgewinterde politici als Melkert en Dijkstal zo ten onder gingen?'

Kunt u de vraag beantwoorden?
'Zoals Paul Witteman zegt in de documentaire: ze hebben het wezen van Pim Fortuyn onderschat. Verder speelden hele gewone sociale dingetjes een rol. Melkert bijvoorbeeld kwam op het debat te laat binnen. Hij was gehaast. Dijkstal was als eerste aanwezig. Tot zijn ergernis moest hij heel lang wachten. Toen het debat begon, had hij het al helemaal gehad. Hij zat er chagrijnig bij en onderschatte de één miljoen mensen die voor de buis zaten. Televisie is meedogenloos. Voor mediatrainers en politici in spé is deze documentaire verplichte kost.'

Moeten we er iets van denken dat de AVRO deze weken ook een programma uitzendt waarin de neef van Fortuyn op zoek gaat naar de nalatenschap van zijn oom?
'Nee, dat is puur toeval.'

De dag dat Pim Fortuyn won, vanavond 20.20 uur, Nederland 2, AVRO.

Bekijk het volledige debat hier nog eens terug: