Wie gaat er vandoor met de PvdA-vrouwenstem?

Twee mannen hebben zich al gemeld de PvdA-fractie te willen leiden. Martijn van Dam en Diederik Samsom kunnen daarbij concurrentie krijgen van andere heren als Ronald Plasterk en wellicht Frans Timmermans. Voor de eventueel vrouwelijke kandidaat geldt: hoe meer mannen, hoe meer kans zij heeft.

Het zijn straks namelijk de PvdA-leden die bepalen wie de nieuwe fractievoorzitter en partijleider wordt. En veel van de vrouwelijke leden kiezen vaak principieel voor hetzelfde geslacht.

Vooral de 'Rooie Vrouwen' zijn hier trouw in, denk bijvoorbeeld aan Hedy d'Ancona. Maar ook oud-premier Wim Kok gaf aan bij gewone PvdA-verkiezingen uit principe altijd op een vrouw te stemmen. Vandaag doet de vrouwenbeweging van de PvdA dan ook een oproep in het Algemeen Dagblad aan alle vrouwelijke fractieleden om zich te kandideren. Zo noemt d'Ancona het 'armoedig en bizar' als geen enkele vrouw de strijd aangaat.

Principiële stem
In Den Haag wordt verwacht dat Mariëtte Hamer en Nebahat Albayrak de voornaamste vrouwelijke kandidaten zijn om een gooi te doen naar het fractievoorzitterschap. Mocht één van hen zich in de strijd werpen, dan heeft ze direct uitstekende papieren. Want doordat een 'vast blok' principieel hun stem aan een vrouw geeft, hoeft nog maar een klein percentage van de overige stemmers veroverd te worden.

Voor de mannelijke kandidaten profiteren niet van deze voorsprong.  Hoe meer mannen meedoen, hoe belangrijker dat 'vrouwenblok' wordt. De stemmen worden namelijk verdeeld over meer mensen, waardoor je minder stemmen nodig hebt om uiteindelijk te winnen.

Nummeren
Het systeem waarmee de PvdA werkt, verhoogt die kans nog eens. De leden mogen niet één kandidaat kiezen, maar moeten hun kandidaten nummeren naar voorkeur. Veel PvdA'ers vinden een proportionele verdeling tussen mannen en vrouwen belangrijk. De kans is dus groot dat als hun nummer één een man is, de nummer twee positie voor een vrouw is.

Onbekende Lilianne Ploumen
De 55.000 PvdA-leden zijn niet per definitie representatief voor de PvdA-kiezer. Ze zijn ouder, linkser én blanker. Ook kiezen ze vaak voor een vrouw die niet per sé de favoriet is. Zo won de toen vrij onbekende Lilianne Ploumen de strijd om het partijvoorzitterschap van Jan Pronk en werd Mariëtte Hamer in 2008 ook al eens fractievoorzitter. Ze won toen van Diederik Samsom, naar verluidt dankzij de 'vrouwenstem' binnen de fractie.

Voor de eventuele vrouwelijke kandidaten in de PvdA-race is het dus hopen dat ze de enige van haar geslacht is. Want zodra het 'vrouwenblok' uiteen valt, is dat strategische voordeel voorbij.