vk ACHTERGROND Bij een dwarsliggende PVV hoeven VVD en CDA niet meer aan te kloppen bij Job Cohen. Moet premier Rutte zich zorgen maken, nu de PvdA heeft verklaard geen steun meer te geven aan nieuwe bezuinigingen?

'Ja, ik zeg nee', zegt PvdA-fractieleider Cohen vandaag in een interview met de Volkskrant.

Wanneer eind februari, begin maart bekend wordt hoeveel miljard extra van de rijksbegroting af moet, is het dus aan de VVD, CDA en gedoogpartner PVV om er samen uit te komen. Experts verwachten dat er zo'n tien miljard bezuinigd gaat worden. Sommigen denken zelfs dat dit kan oplopen tot zestien miljard euro.

Het regeerakkoord zal worden opengebroken in wat inmiddels al de 'tussenformatie' is gaan heten. Maxime Verhagen, Mark Rutte en Geert Wilders zullen met elkaar om de tafel gaan. Vakministers, fractievoorzitters, portefeuillehouders en topambtenaren schuiven daar om en om bij aan.

Lastige gesprekken
Dat gaan heel lastige gesprekken worden. Vooral de ideeën van CDA en PVV liggen ver uit elkaar. De PVV wil dat er eerst flink gekort wordt op Ontwikkelingssamenwerking, voordat er überhaupt over bezuinigingen op andere terreinen kan worden gepraat. Het CDA vindt hulp aan de allerarmsten juist een kwestie van fatsoen.

Ook de nieuwe koers van het CDA zal boven de tussenformatie hangen. Gisteren kwam het Strategisch Beraad met haar bevindingen. Officieel gaat dit over de lange termijn van de partij,  maar het zou vreemd zijn als er nu opeens een heel andere koers in wordt gevaren.

Voor de christen-democraten is de hypotheekrenteaftrek niet langer heilig, terwijl de PVV en VVD hier niet aan willen tornen. Het CDA en de VVD zullen wel te porren zijn voor een versoepeling van het ontslagrecht, de PVV wil werknemers blijven beschermen. In de formatie slikte de PVV met grote tegenzin forse bezuinigingen op het pgb en de sociale werkplaats. Het is maar zeer de vraag of Wilders daar nog meer op wil korten.

Momenteel wordt er veel gewerkt met wisselende meerderheden. Maar dat gaat een stuk lastiger worden. D66 doet hier amper aan mee, de SP zo goed als nooit en nu gooit ook de PvdA de deur dicht. Dat betekent dat het CDA, VVD en PVV er op alle onderwerpen met elkaar eens moeten worden. Voor Job Cohen is het dat of nieuwe verkiezingen. 'Ik zie geen andere oplossing.'

Twee onderwerpen
Overigens blijven er twee onderwerpen waarop de PvdA wel zal blijven meewerken met het kabinet: de pensioenen en de schuldencrisis in Europa. Dat zijn dus ook de twee onderwerpen, waarmee Wilders zich van het kabinet kan blijven distantiëren.

Vooral VVD en CDA zullen willen dat het kabinet in het zadel blijft. Mark Rutte is de eerste liberale premier sinds 1918 en heeft het prima naar zijn zin. Het CDA is net begonnen aan het ontwikkelen van die nieuwe koers. Deze moet nog zijn beslag krijgen en er moet een nieuwe leider worden gevonden. Dat heeft tijd nodig.

Mark Rutte zal vooral zenuwachtig worden van Wilders. Hoe gaat hij zich opstellen? Valt er net zo goed met hem te praten als bij de vorige onderhandelingen? Blijft de PVV zich aan de afspraken houden? De chemie tussen Rutte, Verhagen en Wilders is goed. De komende maanden zal blijken of die chemie ook een volgende bezuinigingsronde overleeft.