In politiek Den Haag komt het mes - al snel - op tafel

vk ACHTERGROND De Tweede Kamer-fracties trekken zich vandaag terug in het bos, op de hei of in een hip etablissement in de grote stad. Het politieke reces is voorbij, er moet een strategie worden bepaald voor het komend half jaar. Dat kan er geen zijn van pappen en nathouden; de komende maanden moet het mes op tafel.

Mark Rutte zei het gisteren nog maar eens: 2012 wordt een zwaar jaar. De staatsschuld loopt op, de werkloosheid neemt toe. Bij voorbaat al met afstand het spannendste moment van de komende maanden; de dag eind februari, begin maart wanneer het kabinet met nieuwe bezuinigingsplannen komt. Rutte zei daar gisteren over: 'Er moeten op een slimme manier maatregelen genomen worden; niet alleen bezuinigingen, maar ook hervormingen.'

Taboes
De plannen liggen al klaar. Het vorige kabinet moest zich ook over bezuinigingen buigen. Toen was de ChristenUnie mordicus tegen afbraak van de aanrechtsubsidie, de PvdA tegen aantasting van het ontslagrecht en het CDA was de hoeder van de hypotheekrenteaftrek. De vondst was toen een inventarisatie van alle mogelijke bezuinigingen door negentien werkgroepen. 'Zonder taboes.' Dat is al gedaan, dus dat kan nu niet nog een keer. Net als tijdrekken er ook niet meer inzit; uitstel is onmogelijk.

Ambtenaren hebben van alle denkbare onderwerpen, inclusief de onbespreekbare, al eens uitgerekend wat ze aan bezuinigingen kunnen opleveren. Er bestaan twintig van zulke ambtenarennota's en ze staan vol bezuinigingsopties. Ze variëren van groot tot klein en van taboe tot open deur. Bij elke optie kun je met een gerust hart zeggen dat het kabinet erover nadenkt. Iets wat het kabinet zelf overigens bevestigt noch ontkent.

Alle ambtenaren die de brede heroverwegingen hebben geschreven, hadden de opdracht gekregen 20 procent te bezuinigen op de 250 miljard aan overheidsuitgaven, oftewel vijftig miljard euro.

Hypotheekrenteaftrek
Het gaat van het afschaffen van de OV-kaart van studenten, tot het afschaffen van het kindgebonden budget. Van het terugdraaien van de klassenverkleining tot het aanpakken van de hypotheekrenteaftrek.

In februari, als het Centraal Planbureau met zijn economische voorspellingen komt, wordt duidelijk hoeveel miljard er bij de oorspronkelijke achttien miljard komen. Geert Wilders liet al weten de hypotheekrenteaftrek als heilig te beschouwen, voor het CDA was ingrijpen bij ontwikkelingssamenwerking onbespreekbaar, de VVD kwam weer met het plan voor twee publieke netten. Daarop werd besloten dat de leden leden van de gedoogcoalitie de kaarten met hun bezuinigingsvoorkeuren tegen de borst moesten houden tot in februari.

Verkiezingen
VVD, PVV en CDA zullen er met z'n drieën uit moeten komen. De oppositiepartijen hebben al aangegeven niet de plek van de PVV te willen innemen als deze gedoogcoalitie klapt. Dan liever nieuwe verkiezingen, menen Sap, Pechtold, Roemer en Cohen.

Daarbij komen nog de uitkomsten van het Strategisch Beraad van het CDA die komende zaterdag worden gepresenteerd en de dalende peilingen van de PVV. Het moge duidelijk zijn: het speelveld van politiek Den Haag staat bol van de spanningen. Er zijn geen taboes meer bij de onderhandelingen, het mes moet op tafel.