Minister Hillen van Defensie vindt geen enkel begrip bij de VVD-fractieleider voor zijn 'uitglijder' over Kunduz. Hij moet 'voor de troepen staan en zeggen: mannen, vrouwen, zo doen we het.'

Een minister is uiteindelijk de baas. Als hij in een Kamerdebat wordt gevraagd om toezeggingen die hij niet kan doen, dan moet hij de toezeggingen niet doen. Zodra de toezeggingen zijn gedaan, dan moet die minister voor de troepen gaan staan en zeggen: mannen, vrouwen, zo gaan we het doen.'

Waar premier Rutte afgelopen week overliep van begrip voor de gewetensnood en dilemma's van zijn minister van Defensie Hans Hillen ('goed dat een minister voor zijn mensen gaat staan'), houdt fractievoorzitter Stef Blok van de VVD het liever simpel. Blok (46) heeft geen goed woord over voor minister Hans Hillen van Defensie (CDA). Die zei in Vrij Nederland dat de missie in de Afghaanse provincie Kunduz een militaire missie is en geen civiele, zoals aan GroenLinks steeds was beloofd.

Of hij niet stiekem vindt dat Hillen eigenlijk gewoon gelijk had, luidde de vraag. En of het niet begrijpelijk is dat Hillen de gevoelens van frustratie en onzekerheid in zijn apparaat probeert te verwoorden.
Blok heeft er helemaal niets mee: 'Dit waren concessies die zijn gevraagd door partijen die dit belangrijk vonden. Dan moet je dat ook doen als minister. Geen gemarchandeer met de afspraken.' De boodschap is duidelijk. Bij een volgende uitglijder hoeft Hillen niet op Bloks clementie te rekenen.

Zo leerde het grote publiek hem ook kennen tijdens het debat over de regeringsverklaring, vorig jaar oktober. Met gestrekt been ging hij er in, hard en rechtlijnig. Zijn studentikoze grappen, vaak een charmant onderdeel van Bloks repertoire, vielen dood. Het leverde hem een wat grimmige reputatie op.

Die rechtlijnigheid is een terugkerend thema in het vraaggesprek. Hij gaat het gesprek over nare maatregelen niet uit de weg. 'Die moeten nu eenmaal genomen worden', zegt hij dan. Ongemakkelijker wordt het als de wat ongrijpbaarder aspecten van de politiek ter sprake komen.

Dit kabinet wilde strijden voor fatsoen, tegen verhuftering. Rutte had een ambitie voor moreel leiderschap. Hoe vindt u dat dat gaat?
'Moreel leiderschap? Dit kabinet heeft die verhuftering een liberale vertaling gegeven in concrete maatregelen. Een van de eerste maatregelen van staatssecretaris Teeven was een strengere strafmaat voor geweld tegen gezagsdragers.'

Dat is strafrecht. Strijden voor fatsoen is toch iets anders dan de wet aanpassen?
'Er valt bij mij even geen kwartje...'

Vorige premiers deden af en toe morele uitspraken, Kok met zijn 'exhibitionistische zelfverrijking' bijvoorbeeld. Rutte blijft daar heel ver van. Of het nu gaat om brievenbuspissers, of een Noorse terrorist die zich door Wilders geïnspireerd voelt: de premier wil er niets over zeggen.
'Mark heeft bij grote gebeurtenissen in de samenleving de rol van premier voor alle Nederlanders. Liberalen hebben heel weinig de neiging anderen de maat te nemen. Wij zijn van de lijn: de overheid beperkt zichzelf maar treedt krachtig op waar dat echt moet. Uitspraken van mensen, daar hebben we als persoon wel een moreel oordeel over, maar zolang ze niet strafbaar zijn... U gaat zelf over uw fatsoen.

'Wat Noorwegen betreft, daar heb ik sterke gevoelens over. Wij hebben als fractie uitsluitend een condoleancebericht doen uitgaan. Omdat ik het echt heel onzorgvuldig vind om zo'n verschrikkelijke gebeurtenis elders te gebruiken voor politiek in Nederland.'

Lees de rest van dit interview in de Volkskrant van vandaag.