Het kabinet bindt de strijd aan met illegaliteit. Illegalen riskeren binnenkort een boete van enkele honderden euro's. Daarnaast worden opgepakte illegalen direct vastgezet in vreemdelingendetentie in afwachting van uitzetting. Dat heeft het kabinet vandaag besloten. Minister Gerd Leers voor Immigratie en Asiel benadrukt dat er geen sprake is van een 'heksenjacht'.

IlIllegaliteit in Nederland wordt een overtreding, geen misdrijf. Dit om te voorkomen dat instanties die illegalen onderdak bieden, zoals kerken, ook strafbaar zijn. Gevangenisstraf werkt ook averechts, stelt de minister. 'Dan blijft diegene hier juist op kosten van de gemeenschap.' Italië werd onlangs door het Europees Hof voor de Rechten van de mens op de vingers getikt omdat het land illegalen vier jaar gevangenisstraf wilde opleggen.

Leers benadrukt dat vreemdelingendetentie geen 'straf' is, de maatregel is bedoeld om de illegaal 'beschikbaar' te houden voor uitzetting. Minderjarige illegalen krijgen geen boete en worden niet in vreemdelingendetentie gezet, aldus de minister. Illegalen houden het recht op medische zorg. Er komt geen meldplicht voor artsen om illegalen aan te geven.

Volgens schattingen van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) waren er in 2009 bijna 100 duizend illegalen. In 2002 waren dat er ruim 200 duizend.  Volgens het WODC is die daling voor een groot deel te verklaren door de uitbreiding van de Europese Unie. 'Een Bulgaar die eerst illegaal binnenkwam, is nu een legaal', zegt Leers.

De problemen rondom illegaliteit zijn niet verminderd, volgens hem. De minister wil met name de overlast en criminaliteit rond illegaliteit aanpakken. 'De huisjesmelkerij, illegale tewerkstelling en uitbating.' Het tegengaan van mensensmokkel is een speerpunt van het kabinet. Het oppakken van criminele vreemdelingen zal prioriteit krijgen bij de landelijke politie.

Jaarlijks worden 12 duizend vreemdelingen uitgezet. Vierduizend vrijwillig, achtduizend gedwongen vaak na een verblijf in vreemdelingendetentie. Leers verwacht dat er meer mensen worden uitgezet wanneer illegaliteit strafbaar wordt. Toch gaat hij ook uit van 'een afschrikwekkende en dus preventieve' werking.

In landen als België, Frankrijk, Duitsland en het verenigd Koninkrijk is illegaliteit al strafbaar. Er wordt lang niet altijd gehandhaafd. Leers benadrukt dat zijn maatregel niet symbolisch is. 'Als je wordt opgepakt, word je uitgezet en krijg je een boete. Dat is echt niet symbolisch, neem dat maar van me aan.' Naar verwachting stuurt de minister in september zijn voorstel naar de Raad van State voor advies.

Zaterdag in de Volkskrant interview met minister Leers