André Rouvoet: Staphorster variant, dat hoor je niet meer

Na bijna een kwart eeuw verlaat André Rouvoet de politiek. Hij was partijleider, minister en vicepremier. Een afscheidsinterview.

U heeft het afgelopen jaar gesproken met uzelf. Hoe ging dat?
'Half oktober begon ik voluit met het fractiewerk, en het gesprek met mezelf. Het was helder dat ik mijn laatste periode als Kamerlid inging. De vraag ging spelen hoe we dat de komende tijd gingen doen. Ging Arie Slob zijn plek weer vinden, als tweede man, terwijl hij in de fractie eerste man was? Ik vond het voor de hand liggen om vooral aan mezelf te denken als er iemand weg zou gaan.'

Miste u het niet gewoon om aan de knoppen te zitten? Is het niet verslavend om minister te zijn?
'Ik moest wennen aan de omschakeling na het ministerschap. De eerste weken liep ik wat wezenloos rond in de Kamer. Ik kreeg in die tijd vaak de vraag: wat is leuker, bestuurder of Kamerlid? Ik kwam net van het departement af. Ik zei: die vraag beantwoord ik op zijn vroegst over een half jaar. Ik vind het nu geen relevante vraag meer. De functies hebben beide hun charmes, en hun nadelen. Maar voor iemand van mijn politieke beweging is het natuurlijk een buitenkans en een voorrecht om je idealen om te kunnen zetten in reëel beleid.

'Als oppositielid ben je blij als je een motie of amendementje binnen haalt. Daar doe ik niet badinerend over, maar het is fantastisch als je kunt zeggen: dit gaan we doen. Ik noem het kindgebonden budget. Daar had ik al tien jaar voor gepleit, niemand was ervoor, behalve de SGP. In 2007 hebben we het laten opnemen in het regeerakkoord, en een jaar later hebben we het ingevoerd.'

Nu wordt dat alweer afgebroken.
'Dat zegt meer over het CDA dan over mij.'

Kreeg u signalen dat op het CU-congres in mei moties tegen u als partijleider ingediend zouden worden?
'Geen seconde. Ik denk wel dat de bevindingen van de commissie die de verkiezingen evalueerde over de rol van de politiek leider, bijval zouden krijgen. Door toetreding tot het kabinet, waar de politiek leider in onze visie idealiter niet hoort, was ik minder zichtbaar als leider. Die les had ik al getrokken. Al voor de verkiezingen zei ik: wat er ook gebeurt, deze jongen gaat de Kamer in.'

Wat leverde drie jaar regeren op?
'Voor iedereen is zichtbaar geworden dat het mogelijk is om met een uitgesproken christelijk profiel regeringsverantwoordelijkheid te dragen. Vroeger heette dat de Staphorster variant. Dat hebben we nu allemaal niet gehoord.'

Wel 'betutteling' en 'spruitjeslucht'.
'Dat was framing van VVD'er Mark Rutte en D66'er Alexander Pechtold met name. Waarvan ik steeds met een glimlach heb gezegd: ik zou me pas zorgen maken als zij tevreden zijn over het beleid. Want dan heb ik onvoldoende binnengehaald.'

Is de reputatie van het kibbelkabinet-Balkenende IV onterecht?
'Die hoor ik voor het eerst. Maar ik heb dat nooit herkend. Er waren momenten dat we knokten. Maar terwijl wij werden weggezet als vechtkabinet, hebben we een crisispakket van miljarden aan bezuinigingen en stimuleringsmaatregelen in elkaar gezet. Dat zonder slag of stoot doen zou pas raar zijn geweest.'

Dat ging wel met veel slaande deuren. We herinneren ons Mariëtte Hamer van de PvdA en CDA'er Piet Hein Donner...

'Natuurlijk ga je in de clinch, maar het is geen gevecht. Zodra er iemand naar de gezinsondersteuning keek, zei ik: no way. Als wij naar het eigen huis keken, zei het CDA: no way. Dan zeg je: we komen er vandaag niet uit, morgen verder. Een volstrekt normaal politiek proces.'

Het kabinet is wel gevallen. Vooral op karakters.
'Deels. Maar ook op inhoud.'

Er is kritiek in uw eigen achterban. U zou te weinig kritiek op de islam hebben, die de SGP wel ventileert.
'Ik begrijp de deels onbestemde angst voor het extreme deel van de islam. Maar ik weiger om opportunistisch mee te gaan met een maatschappelijk sentiment dat gevoed wordt door de PVV. Dat verdraagt zich niet met onze principiële visie op grondrechten die voor iedereen gelden.'

Was u voor uw achterban niet te links de afgelopen jaren?
(diepe zucht) 'Na al die jaren hier kan ik nog niets met die vraag. Als je opkomt in dit land voor de zeehondjes ben je links. Als je opkomt voor het ongeboren leven, rechts. Wij doen beide omdat we het vanuit het christelijk denken nodig vinden. Het zou me een worst zijn of iemand dat links of rechts noemt.'

Overtuigen politici elkaar nog wel eens?
'Nee. Niet veel. Je gaat een debat natuurlijk niet blanco in. Maar ik vind het jammer als deelnemers aan het debat vooraf vastgestelde teksten voorlezen.'

Laat u zich overtuigen?
'Soms wel. Ik ging het debat over langstudeerders in met het idee: we gaan tegenstemmen. Dat kreeg een andere wending onder andere door ons ingediende amendement. Ik heb tegen staatssecretaris Zijlstra gezegd: ik ben er nog niet uit, overtuig me. Dat deed hij, en toen heb ik voor gestemd.'

Wordt er wel voldoende geargumenteerd in de Kamer?
'Ik heb er geen behoefte aan om bij mijn vertrek wijze lessen en vermaningen aan mijn collega's voor te houden. Dat is een beetje betweterig. Maar ik hoop vurig dat het parlement de ontmoetingsplaats van overtuigingen blijft, zoals het bedoeld is.'