Iran in de ban van massale protesten

Voor de vierde achtereenvolgende dag zijn studenten in de Iraanse hoofdstad Teheran en in andere grote steden massaal de straat opgegaan....

Twaalfduizend mensen demonstreerden gisteren in Teheran voor rechtszekerheid en een opener politiek systeem. De politie hield zich, na een gewelddadig treffen tussen demonstranten en de politie op donderdag, het afgelopen weekeinde afzijdig.

De ongeregeldheden begonnen donderdag, toen studenten van de Universiteit van Teheran demonstreerden tegen de sluiting van de liberale krant Salam. Hierbij kwam het tot een botsing met de Ansar Hezbollahi, de radicale knokploegen die toezien op naleving van de strenge zedenwetten.

Korte tijd later drongen ordetroepen de studentenvertrekken van de universiteit binnen en sloegen met ijzeren kettingen en wapenstokken in op de betogers. Ruim honderd studenten werden gearresteerd en er vielen 25 gewonden. Volgens de studenten zijn er vijf mensen omgekomen. De regering bevestigde zondag de dood van één student.

Uit protest tegen het politiegeweld hebben de minister van Onderwijs Moin en de rectoren van alle negen universiteiten in Teheran zaterdag hun ontslag ingediend. De hervormingsgezinde president Khatami noemde het optreden van de politie 'onverdraaglijk' en beloofde de opdrachtgevers te straffen. De doorgaans conservatieve 'spiritueel leider' ayatollah Khamenei, de hoogste macht in Iran en verantwoordelijk voor de politie, veroordeelde eveneens de gebeurtenissen. Twee hoge politiefunctionarissen zijn ontslagen.

De ongeregeldheden betekenen een verdere escalatie van de machtsstrijd in Iran tussen conservatieven en hervormingsgezinden. Sinds hij twee jaar geleden onverwacht werd verkozen tot president, voert Khatami een ambitieus liberaliseringsbeleid. De pers werd pluriformer, culturele vrijheden namen toe en in maart werden voor het eerst nagenoeg vrije verkiezingen voor de gemeenteraden gehouden. Deze resulteerden in een ruime overwinning voor de hervormers.

Maar de hervormingen roepen steeds meer verzet op bij de conservatieven. Deze zijn niet populair bij de bevolking, maar bezetten nog de belangrijkste machtsposities: het leger, de politie, de geheime diensten, de rechterlijke macht en radio en televisie.

De conservatieven zijn steeds meer bereid geweld te gebruiken om hun machtspositie te handhaven. Voor de liberale studenten en activisten ligt het tempo van de hervormingen te laag.

Voor de eerste keer sinds de revolutie van 1979 werd openlijk het vertrek geëist van spiritueel leider ayatollah Khamenei, de opvolger van de grondlegger van de Iraanse revolutie, ayatollah Khomeini. President Khatami werd opgeroepen zijn verkiezingsbeloften voor meer democratie en vrijheid 'waar te maken of op te stappen'.

De studenten hebben aangekondigd hun protesten voort te zetten tot hun eisen zijn ingewilligd. Deze voorzien onder meer in de ontmanteling van de Ansar Hezbollah, het aftreden van de hoogste politiechef, de annulering van een nieuwe perswet en vrije parlementsverkiezingen. Vandaag zullen gebouwen van de universiteit worden bezet.