Circa 60 miljoen mensen bedreigd door afname smeltwater Himalaya

De klimaatverandering leidt in de komende decennia tot een afname van smeltwater van gletsjers en sneeuw in delen van de Himalaya.

Door de verminderde beschikbaarheid van irrigatiewater zullen in 2050 in landen als Pakistan, India en Bangladesh 60 miljoen mensen in hun voedselzekerheid worden bedreigd.

Watertorens

Dat schrijven Utrechtse onderzoekers vandaag in het tijdschrift Science. Ze modelleerden de toekomstige gevolgen van de opwarming van de aarde op de waterafvoer van vijf grote rivieren: Indus, Brahmaputra, Ganges, Yangtze en Gele Rivier. Meer dan 1,4 miljard mensen zijn afhankelijk van het water van deze rivieren, die mede worden gevoed door de gletsjers en sneeuwvelden van de Himalaya en het Tibetaans Plateau. Deze ‘watertorens van Azië’ worden door opwarming bedreigd.

Om de effecten van de klimaatverandering op de waterhuishouding en de landbouw in de vijf stroomgebieden in kaart te brengen, koppelden de auteurs hydrologische modellen aan klimaatvoorspellingen van het IPCC, het klimaatpanel van de VN. Ook gebruikten ze satellietbeelden van sneeuw- en ijsbedekking, neerslagpatronen en veranderingen in het zwaartekrachtveld van de aarde (dat beïnvloed wordt door ijskappen), en langjarige waarnemingen van waterafvoer in rivieren.

De regionale verschillen blijken groot. Smeltwater is vooral voor de landbouw langs de Indus en (in mindere mate) Brahmaputra van belang, zegt hydroloog en mede-auteur Walter Immerzeel van adviesbureau FutureWater en Universiteit Utrecht. ‘Aan de benedenloop van de Indus valt bijna geen regen en ligt een van de grootste irrigatiesystemen ter wereld. In de stroomgebieden van Ganges, Yangtze en Gele Rivier is smeltwater veel minder belangrijk.’

Verdroging

De gevolgen van de klimaatverandering lopen eveneens uiteen, wijzen de modellen uit. Vooral de stroomgebieden van Indus en Brahmaputra lijken door het afnemende smeltwater kwetsbaar voor verdroging. Hierdoor worden rond 2050 circa 60 miljoen mensen in Pakistan, India, Bangladesh en China in hun voortbestaan bedreigd, 4,5 procent van de totale bevolking in de stroomgebieden van de vijf rivieren. De belangrijke Chinese landbouwgebieden langs de Gele Rivier zullen door toename van winterse neerslag juist natter worden.

De toekomst van de gletsjers in de Himalaya is lastig te voorspellen. Begin dit jaar brak een internationale rel uit toen een IPCC-prognose dat deze gletsjers in 2035 geheel verdwenen zouden zijn, niet bleek te kloppen. Die IPCC-inschatting was ook onzin, zegt Immerzeel. ‘Het is waar dat de gletsjers in de Himalaya slinken, net als die elders in de wereld. Maar er zijn veel onzekerheden, onder meer over het tempo, en regionale verschillen. In sommige delen van de Himalaya krimpen de gletsjers, in de Karakoram nemen ze juist toe.’

Een genuanceerd beeld, aldus Immerzeel. ‘Het netto-effect van de klimaatverandering op de Indus is een afname van de waterafvoer van 8 procent op jaarbasis. Dat is in theorie op te vangen, door waterbesparende irrigatiesystemen en het introduceren van gewastypen die minder water nodig hebben.’