Klimaatverandering: van doem naar doen

De moeilijkheid is dat de benodigde ruimte voor de maatregelen tegen de gevolgen van de klimaatverandering lastig te vinden is in het dichtbevolkte Nederland. Een groot deel van ons land zal tot 2050 direct of indirect met het watervraagstuk te maken krijgen.

Ultralange termijn
Over de jaren daarna is nog niets bekend, maar de klimaatverandering stopt natuurlijk niet over een halve eeuw. Het komt er dus op aan strategieën te ontwikkelen voor de bijna onmenselijke – en zeker onpolitieke – ultralange termijn.

Wijs lijkt het in elk geval om, nu het nog kan, ruimte te reserveren. De dilemma’s waarmee de ruimtelijke ordening worstelt laten zien dat deze mogelijkheid niet lang meer zal openstaan.

Naast alle technische uitdaging is er ook een culturele kant. Kunnen we het nog? En minstens zo belangrijk: kunnen we het culturele elan opbrengen om er ook nog wat moois van te maken. Individualisering, risicomijdend gedrag en afnemend vertrouwen in de overheid maken dat niet vanzelfsprekend.

Is onze mentaliteit op orde? Dat kon best eens meevallen. De maakbaarheid van de samenleving mag dan naar de schroothoop zijn verwezen, de maakbaarheid van onze topografie laat zich niet als een overjarige utopie wegsturen.

Het Nederlandse landschap is als een reusachtige prothese die ons in staat stelt onder de zeespiegel te wonen. Dat besef leeft, evenals het besef dat we verplicht zijn die prothese periodiek te onderhouden en aan de klimaatveranderingen aan te passen.

Deltawerkengevoel
Wel zou ik het ‘VOC-gevoel’ graag inruilen voor een ‘Deltawerkengevoel’. Daarin zijn bevlogenheid en grotere politieke betrokkenheid zeer welkom, maar liever geen messianisme à la Al Gore. Want dan krijgt de klimaatdiscussie gemakkelijk semireligieuze trekjes. De zaak is te belangrijk om te laten verzanden in een contraproductieve strijd tussen rekkelijken en preciezen.

Nuchter datgene doen waar we altijd goed in zijn geweest, is een betere optie. Dat houdt in dat we aansluiten bij onze traditie van ruimtelijke ordening en dat we onze kennis van de waterbouw verbinden met de beste eigenschap van het poldermodel: de netwerksturing. Nederland heeft daardoor altijd synergie kunnen ontwikkelen tussen uiteenlopende maatschappelijke partijen.

Ik stel voor dat we nieuwe waterstaatkundige staaltjes met allure tot uitvoering brengen. Dat kan door technisch en cultureel tot het uiterste te gaan. We moeten ook zeker niet gaan kruidenieren over de kosten. Vervolgens moeten we de opleveringen ‘vieren’ en internationaal in de etalage zetten.

Daarmee slaan we drie vliegen in een klap. We regelen de veiligheid van de burgers en laten de buitenwereld zien dat we onze zaakjes beter op orde hebben dan de vele andere deltagebieden. Dat maakt Nederland aantrekkelijker als vestigingsplaats voor (buitenlandse) bedrijven.

Holland Festival
Die aantrekkingskracht wordt nog groter als we aan onze nieuwe waterwerken fraaie watersteden bouwen, waar bewoners en bedrijven graag verblijven, liefst met mogelijkheden tot watersport. Op die manier vernieuwen we het sleetse toeristische product Holland in een moeite door in een aantrekkelijke recreatieve bestemming. Alles bij elkaar maken we een soort Holland Festival voor de openlucht.

Wat er ook gebeurt, duurzaamheid verdwijnt niet meer van de agenda. Laten we daarom van de nood een deugd maken en die tot focus maken van onze kenniseconomie. Laten we de aloude waterbouw, de (landschaps)architectuur en de natuurtechniek tot een gecombineerde innovatiekracht ontwikkelen en van duurzaamheid een geducht exportproduct maken.

Vergeet de elektrische scheerapparaten! Wat Nokia deed voor de Finse economie kan de not.dot.com Deltatechnologie voor Nederland betekenen.