Zelfs Arizona kleurt voorzichtigjes groen

De zon brandt, het wonder geschiedt: de schijf draait de andere kant op. ‘Mijn vrouw was vanochtend zo opgewonden dat ze elke twintig minuten ging kijken’, zegt Don McKinney. ‘Zij betaalt de rekeningen.’

Tevreden staat de ingenieur naast zijn huis, waar een tweede elektriciteitsschijf de input van de zonnepanelen aangeeft. De oude schijf, van het totale elektriciteitsverbruik, draait nog steeds naar rechts. Maar wel veel langzamer.

Het is te danken aan het rijtje blauw-paarse panelen in de achtertuin, eigenlijk woestijn met een muur eromheen. Op zijn dak had Don McKinney al een rij panelen laten installeren. Al met al een flinke investering. ‘Maar onze energierekening is nu nog een kwart van wat we vroeger betaalden.’

Eigenlijk is het een groter wonder dat niet heel Phoenix panelen op het dak heeft. In deze uitgestrekte stad in de woestijn, met zijn metershoge Lucky Luke-cactussen, liggen kantoren, winkelcentra en woonhuizen te bakken in de zon.

De zon brandt er driehonderd dagen per jaar. In de zomer is het weken aaneen boven de 40 graden en moet de airconditioning het leven dragelijk houden. De enorme hoeveelheden elektriciteit die daarvoor nodig zijn, worden opgewekt met fossiele brandstoffen.

Dat zou heel anders kunnen. In theorie, zegt zonne-energiepionier Lane Garrett, zou Maricopa county, de provincie waar Phoenix in ligt, ‘de hele Verenigde Staten van stroom kunnen voorzien’. We zitten in de ‘war room’ in zijn kelder,waar hij en zijn partner Shields Fair zitten te rekenen.

Fair laat een kaart van het ministerie van Energie zien. Bijna heel Arizona is knalrood, wat betekent dat er jaarlijks 2.500 kilowattuur per vierkante meter valt op te wekken (een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt jaarlijks 3.500 kwH). De buurstaten zijn al even rood, en de rest van de VS is geel.

Het kaartje van Duitsland ernaast is blauw en paars. In dat regenachtige klimaat is maar de helft van het aantal kilowatturen te behalen. Desalniettemin had Duitsland in 2007 bijna de helft van de zonnepanelen in de wereld. Spanje is tweede met 23 procent. De VS, 25 keer groter, heeft een magere 8 procent.

Dat Duitsland zo voor ligt, komt door stimulering door de overheid, en door milieubewustzijn van de burger. Beide heeft Arizona nooit in overvloed gehad. Het Amerikaanse Westen, zeggen de pleitbezorgers van groene energie, is conservatief en heeft de olievoorraad altijd als onuitputtelijk beschouwd.

Als je het aan willekeurige inwoners van Phoenix vraagt, zijn ze niet geneigd zonnepanelen op hun dak te plaatsen. ‘Het is hartstikke duur en het levert pas over twintig jaar iets op’, zegt een man die zijn hond uitlaat in de welvarende wijk Scarsdale. ‘En dan nog alleen als de olieprijzen stijgen. Misschien dalen die wel.’

Lane Garrett zucht. In de jaren zeventig was de zonne-energie zo goed van start gegaan. ‘Maar toen werd de olie zo goedkoop dat de regering alle subsidies stopte.’ Het was de tijd dat president Reagan de zonnepanelen liet weghalen die Carter op het dak van het Witte Huis had laten plaatsen.

Een kwart eeuw later vindt dan toch de omslag plaats die Garrett al zijn leven voorspelt. De dochteronderneming van zijn ingenieursfirma die zonnepanelen plaatst, Dependable Solar Products, heeft de omzet vorig jaar verdrievoudigd. Concurrerende installatiebedrijfjes schieten als paddestoelen uit de grond. ‘Twee jaar geleden waren er 6 in Phoenix, nu 200’, moppert Shields Fair. Want ook in Amerika zijn er nu subsidies die de investering rendabel maken: Washington geeft een belastingsubsidie, Arizona ook. Het elektriciteitsbedrijf, dat zijn percentage schone energie moet opvoeren, betaalt een premie.

Daardoor hoeft de burger nog maar eenderde van de installatieprijs te betalen. Die is voor een doorsnee huis 30 duizend dollar (20 duizend euro). Gerard van Koeckhoven, een vriendelijke veramerikaanste Nederlander, lokt potentiële klanten met een aantrekkelijk staafdiagram: binnen acht jaar heeft een klant zijn installatie eruit. Daarna schieten de staven de lucht in, omdat de zonnepanelen alleen nog maar geld opleveren. ‘Er is geen zekerder investering. De zon zal elke dag schijnen’, glundert hij.

Het helpt ook dat de zonnepanelen elders steeds goedkoper worden. 60 procent wordt nu in China geproduceerd. De prijs van een kilowattuur per vierkante meter daalt snel. Intussen worden de fossiele energiebronnen duurder, zeker als Obama zijn klimaatwetgeving erdoor krijgt. Binnen een paar jaar kan zonne-energie ook zonder subsidies rendabel zijn, hopen experts. ‘We staan aan het begin van een grote doorbraak’, zegt Garrett. Zijn bedrijf heeft een van de grootste zonne-energiecentrales ter wereld ontworpen, in New Mexico.

Veelbelovend is ook de nieuwe slaapstad buiten Las Vegas, in het noorden van Arizona, die het investeerdersechtpaar Mardian gaat bouwen. Ieder huis krijgt er zonnepanelen, en het streven is om alle energie uiteindelijk op te wekken met zon en wind. Ook een grote projectontwikkelaar in Amerika’s spilzuchtigste woestijnstad denkt nu groen.

‘Ze beseffen dat je hulpbronnen niet oneindig kunt inzetten’, zegt Kathy Hicks, een medewerkster van de Mardians. ‘Maar helaas gooit de crisis roet in het eten.’ De slaapstad kan nog niet worden gebouwd, omdat er niet genoeg geld is. Hetzelfde geldt voor de grote zonnecentrales, waarvan er in Arizona vier zijn gepland, en ook voor het plan in New Mexico.

Maar alle betrokkenen blijven optimistisch, omdat aan de crisis eens een eind komt. Als er nu ook nog een tarief wordt vastgesteld waartegen zonnepaneelbezitters stroom aan het net kunnen leveren, gaat de revolutie nog sneller.

Pioniers Garrett en Fair zijn intussen bezig met een nieuw opslagsysteem voor energie, waarin zij met waterstof de pieken en dalen van zonlicht proberen te ondervangen. Fair knutselt aan een nieuw soort airconditioning, die veel minder stroom kost.

Hier gebeurt waar schrijver en milieuprofeet Thomas Friedman op hamert: Amerikaans uitvinderstalent stort zich op groene energie. We rijden een rondje met het golfkarretje dat als dak een zonnepaneel heeft. Het gaat met een rotvaart. ‘Zet hem maar op de parkeerplaats, dan wordt hij vanzelf opgeladen’, zegt Fair. Want de zon brandt toch wel, in Phoenix.