‘Europa is het enige continent dat de wereld kan redden’

In de EU brokkelt de eenheid af voor hulp aan arme landen bij klimaatproblemen. ‘Die oorlog win je niet met 15 miljard.’

‘Het staat er slecht voor’, zet Bas Eickhout (32), europarlementariër voor GroenLinks. Er resten nog twee maanden voor een nieuw wereldwijd klimaatakkoord, maar de onderhandelaars bijten zich vast in details. ‘Wil de klimaattop in Kopenhagen slagen, dan moeten de juristen eruit en de politieke leiders erin. Die moeten een ambitieus akkoord sluiten, dat de juristen nadien technisch kunnen aftikken.’

Wat kan de EU doen om van Kopenhagen een succes te maken?

‘De onderhandelingen zijn een groot schaakspel. De machtsblokken op deze aarde staren elkaar aan, wachten tot de ander als eerste beweegt. Maar we moeten allemaal in beweging komen. De EU wil de CO2-uitstoot met 30 procent verminderen mits de rest dat ook doet. Nee, wij moeten voorop lopen. We mogen ons niet verliezen in technische discussies over hoe het Europese emissiehandelssysteem kan worden aangesloten op het Amerikaanse. Wij moeten met een concreet plan komen voor welk deel van die 30 procent we op Europees grondgebied realiseren. Alleen maar CO2-rechten opkopen in arme landen of de ontbossing daar tegengaan, is te makkelijk.

‘Verder moet de EU de ontwikkelingslanden meer geld geven voor hun klimaatproblemen. De Europese Commissie stelt voor 2 tot 15 miljard euro per jaar uit te trekken. Sorry, daar win je de oorlog niet mee. Het probleem is dat de eensgezindheid in de Unie steeds verder afbrokkelt.’

Waarom moet de EU voorop lopen?

‘Omdat Europa het enige continent is dat de wereld kan redden. Wij zijn het best in staat langetermijnpolitiek te ontwikkelen. De ontwikkelingslanden hebben andere zaken aan hun hoofd, zoals armoede. China wil geen harde streefcijfers, uit vrees daarop afgerekend te worden. In Obama heb ik mijn geloof nog niet verloren, maar in de VS denken ze nog steeds dat het klimaat geen grenzen aan de groei stelt. De Amerikaanse Senaat heeft geen trek in CO2-doelstellingen. Dan is het prettig als je de juristen de onderhandelingen kunt laten traineren.’

Eerst de banen, dan de bomen?

‘Politici onderschatten het klimaatprobleem. Balkenende geeft met een dieptriest gezicht persconferenties over de ernst van de economische crisis. Ik heb hem nog nooit met zo’n gezicht over het klimaat zien praten.’

Er wordt al veertig jaar onderhandeld over het klimaat. Waarom zou het nu wel lukken?

‘In de jaren zeventig en tachtig zijn milieuproblemen als de zure regen en het gat in de ozonlaag aangepakt. Dat ging relatief gemakkelijk: een katalysator in je auto, een filter op de schoorsteen. Klimaatverandering raakt ons energieverbruik, de ruggegraat van onze samenleving. Het gaat om onze levensstijl. Dat maakt de discussie vele malen moeilijker.’

Wat kost een ambitieus akkoord de burger?

‘We zullen het merken, maar het is niet zo dat we straks alleen te voet op vakantie naar de Veluwe kunnen. Energie wordt duurder, maar dat gebeurt ook omdat olie en gas opraken. De investeringen in energiebesparing zullen enorm toenemen. Nu wordt jaarlijks 1 procent van de huizen in Europa gerenoveerd. De elektrische wagen wordt de standaard en burgers zijn energieleveranciers dankzij slimme software en zonnecellen.’

Diplomaten verwachten in Kopenhagen een agreement to agree: het probleem wordt doorgeschoven. Is dat realistisch?

‘Als het zo doorgaat wel. Het is een drama als de Kopenhagentop uit elkaar knalt, een drama voor het klimaat en dus ons allemaal. Hoewel, soms zet een knal met een stevige kater de zaak in beweging.’