China wil bancor in plaats van dollar

De president van de Chinese centrale bank, Zhou Xiaochuan, pleit aan de vooravond van de G20-top in Londen voor invoering van de ‘bancor’, een munt die al in de jaren veertig van de vorige eeuw door Keynes werd bedacht.

China maakt zich al enige tijd zorgen over de waardevastheid van de dollar. Om de recessie te bestrijden heeft de Amerikaanse overheid alle geldsluizen opengezet, wat op termijn kan leiden tot een torenhoge inflatie en een val van de dollar. Hiermee zou de waarde van het Chinese bezit fors dalen. Het land heeft in totaal 2 biljoen dollar geïnvesteerd in de VS en is daarmee de grootste financier van de Amerikaanse staatsschuld. ‘Ik roep de Verenigde Staten op zich aan haar woord te houden en goed voor deze Chinese bezittingen te zorgen en een geloofwaardig land te blijven’, zei premier Wen Jiabao twee weken geleden al tot het Nationaal Volkscongres.

Volgens Xiaochuan lijdt de dollar structureel onder tegenstrijdige belangen. China en andere buitenlandse investeerders, zoals Japan en de oliestaten, hebben er belang bij dat de koers van de dollar hoog blijft. Daartoe is het gewenst dat inflatie koste wat het kost wordt vermeden. De VS hebben er nu vooral belang bij dat de binnenlandse vraag aantrekt. Daartoe kan het zinvol zijn om de geldpers aan te zetten en de inflatie juist aan te wakkeren. Het is daarom tijd voor een munt die de nationale belangen ontstijgt, vindt Xiaochuan.

De dollar werd in 1944 bij een conferentie in Bretton-Woods gepromoveerd tot internationale reservemunt, nadat de Amerikanen zich met succes hadden verzet tegen introductie van de bancor. ‘Helaas werd het voorstel van Keynes niet aangenomen’, schrijft Xiachuan nu. ‘Hij had een vooruitziende blik.’

Aanvankelijk was de dollar gekoppeld aan de goudstandaard. En alle andere munteenheden waren weer aan de dollar gekoppeld. In 1971 moest president Nixon deze koppeling loslaten. De Amerikanen hadden zoveel dollars gedrukt – onder meer om de oorlog in Vietnam te financieren – dat de voorraad goud lang niet meer toereikend was. Er dreigde een run op het Amerikaanse goud. Vanaf dat moment gingen ook de andere munteenheden weer vrij zweven. De valutakoers kwam voortaan op de vrije markt tot stand.

‘Sindsdien is de frequentie en de intensiteit van crises alleen maar toegenomen’, schrijft Xiaochuan, ‘waardoor nu de tijd is gekomen om ons af te vragen of de kosten van dit systeem niet groter zijn dan de baten.’

Xiaochuan erkent dat de invoering van de bancor een project van lange adem is en ‘een buitengewone politieke moed vereist’ . Daarom stelt hij voor in de tussentijd de SDR tot reservemunt te promoveren. De SDR werd in 1969 door het Internationaal Monetair Fonds geïntroduceerd toen de gouddekking van de dollar onvoldoende bleek. Nadat Bretton-Woods twee jaar later klapte, werd de SDR alleen nog gebruikt in het betalingsverkeer tussen het IMF en afzonderlijke landen.

Het Chinese voorstel werd gisteren direct afgewezen door Timothy Geithner, de Amerikaanse minister van Financiën en Fed-president Ben Bernanke. Vandaag zet Bernanke de geldpers wijd open om voor 300 miljard dollar staatsobligaties te kopen, zoals hij eerder al aankondigde.