Zelfkritiek gaat Israëli’s slecht af

De tolerantie voor zelfkritiek neemt in Israël af. Van de Joods-Israëlische bevolking is 58 procent tegen het uiten van scherpe kritiek op de staat; in 2003 was dat nog 48 procent.

Israëlische mensenrechtengroepen die misstanden openbaren van de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden moeten volgens 57,6 procent aan banden worden gelegd.

Dat blijkt uit een donderdag gepresenteerd onderzoek onder Joodse Israëli’s naar hun opvattingen over de vrijheid van meningsuiting. Het Tami Steinmetz Centrum voor Vredesonderzoek van de Universiteit van Tel Aviv hield daartoe vijfhonderd interviews. Het instituut heeft jarenlange ervaring met opinieonderzoek onder de Israëlische bevolking

Immoreel gedrag

‘De bevolking herkent het belang van democratische waarden’, zei onderzoeker Daniel Bar-Tal. Vrijheid van meningsuiting wordt in het algemeen door 98 procent belangrijk gevonden. ‘Maar wanneer het erop aan komt die toe te passen, blijkt dat de meesten bijna anti-democratisch zijn.’

Uit het onderzoek blijkt ook dat 82 procent vindt dat klokkenluiders die ‘immoreel gedrag’ van de legertop onthullen, zwaar moeten worden gestraft. Het laat zien dat er brede steun bestaat voor het optreden van justitie en veiligheidsdienst in de geruchtmakende zaak-Anat Kamm, die begin april aan het licht kwam.

De oud-dienstplichtige Kamm gaf geheime documenten aan de krant Haaretz, waaruit bleek dat hoge legerofficieren willens en wetens uitspraken van het Hooggerechtshof naast zich neer hadden gelegd. Kamm is spionage ten laste gelegd met als doel de staatsveiligheid te schenden, en kan levenlange gevangenisstraf krijgen.

‘In het onderwijs krijgen leerlingen uitleg over de overheid en verkiezingen, maar er is geen diepgaande discussie over democratische waarden en hoe die over te brengen’, zei onderzoeker Bar-Tal, hoogleraar Onderwijskunde verbonden aan de Universiteit van Tel Aviv. ‘Waarden staan te boek als een onderwerp van links.’

Linkse activisten

Het publieksonderzoek sluit vrijwel naadloos aan bij de rechtse politieke tendensen in Israël. Sinds de verschijning van het VN-rapport over de Gaza-oorlog van de commissie-Goldstone en het aantreden van de regering-Netanyahu in 2009 liggen mensenrechtenorganisaties en linkse activisten onder vuur. Ook in de media.

De krant Maariv pakte eerder dit jaar groot uit met een campagne van de nationalistische organisatie Im Tirtz. Die draaide erom dat mensenrechtengroepen die fondsen krijgen uit het Westen de motor zijn achter de slechte naam die Israël de laatste jaren juist in het Westen heeft gekregen.

In augustus riep Netanyahu zelf Europese regeringen op, waaronder die van Nederland, geen fondsen meer te verstrekken aan groepen als Breaking the Silence. Dat veteranencollectief verzamelde getuigenissen van soldaten over hun buitensporige optreden tijdens de Gaza-oorlog.