Een Palestijnse man loopt tussen de brokstukken van de wijk Shejaia, die volgens getuigen is verwoest door Israëlische luchtaanvallen.
Een Palestijnse man loopt tussen de brokstukken van de wijk Shejaia, die volgens getuigen is verwoest door Israëlische luchtaanvallen. © REUTERS

Getuigenissen uit Gaza: 'Hier geldt de wet van de jungle'

Drie weken na het begin van het Israëlische offensief tegen de Palestijnse terreurbeweging Hamas dreigt de humanitaire situatie in de Gazastrook te escaleren. Er zijn inmiddels zo'n 4600 luchtaanvallen uitgevoerd en bijna 1900 Palestijnen omgekomen. Vijf mensen in en nabij Gaza vertellen hun verhaal. 'Ik moet patiënten wegsturen, ook als ze een arm missen.'

Mijn ouders, die vlak achter ons liepen, dachten dat we dood waren. Toen het stof was opgetrokken, vond mijn moeder mij op de grond.

Naam: Montasser Mohammed
Leeftijd: 22
Locatie: Gazastad, voorheen Beit Hanoun
Functie: student Frans

'Op 22 juli, vroeg in de ochtend, besloten mijn familie en ik te vluchten uit Beit Hanoun. We waren niet de enigen. Omdat de bombardementen aanhielden, was het hele dorp op de vlucht geslagen. Ik had mijn kleine broertje van drie jaar oud aan mijn hand. Om 8.30 's ochtends uur zoemde er een drone boven onze hoofden. Niet veel later landde de eerste raket op tien meter afstand van ons. Daarna volgde een tweede raket, op ongeveer zeven meter. Een derde belandde op twee, drie meter van ons vandaan.

'Al bij de eerste raket dook ik bovenop mijn broertje om hem te beschermen. Er was overal stof om ons heen. We zagen geen hand voor ogen. Mijn ouders, die vlak achter ons liepen, dachten dat we dood waren. Toen het stof was opgetrokken, vond mijn moeder mij op de grond. Ze schreeuwde en huilde van schrik en opluchting tegelijk omdat we nog leefden. Pas toen ze me overeind hielp, had ik door dat ik gewond was geraakt aan mijn knie. Het bloedde hevig, maar ik voelde niet veel pijn. Dat kwam later pas.

'Ik heb drie kilometer moeten lopen. Uiteindelijk was er een auto beschikbaar die mij en mijn familieleden naar Gazastad kon brengen. De auto was geschikt voor vier personen, maar we zaten er met z'n elven in. In Gazastad werd ik in een ziekenhuis behandeld. Daarna kon ik in een huis van een kennis terecht.

'Inmiddels gaat het goed. Met m'n knie althans. Ik kan weer lopen. De situatie in Gazastad is lastig. We wonen met z'n twintigen in een klein appartement. Ik klaag niet. Er zijn ook appartementen waar vijftig man ondergebracht worden. De dagen zijn lang en beangstigend. We vervelen ons. De universiteit is gesloten, maar omdat ik Frans studeer, kan ik mijn taalkennis goed inzetten om Franse journalisten in Gaza te helpen. Dat is nu mijn uitlaatklep.'

De situatie is onbeschrijfelijk. Mensen leven in moskees, scholen, garages, maar ook op de trappen van een ziekenhuis. Of op straat.

Naam: Bassam Nasser
Leeftijd: 46
Functie: chauffeur
Locatie: Gazastad, voorheen Beit Hanoun

'Beit Hanoun ligt aan de grens met Israël. De eerste week dat de oorlog begon, werd ons dorp al hevig gebombardeerd. Er zouden zich Hamasstrijders ophouden, zo luidde het argument aan de andere kant van de grens. Met mijn zes kinderen en vrouw ben ik naar het huis van mijn ouders vertrokken. Die wonen aan de rand van het dorp. Het was er enorm druk. Mijn ouders vingen tientallen vluchtelingen op.

'Lang konden we daar niet blijven, want ook de rand van het dorp werd aangevallen. We zijn vervolgens met het gezin naar Gazastad vertrokken. Daar hebben we familie zitten. Ik had het geluk dat ik een kamer kon vinden. Daar wonen we nu met z'n achten. Het is krap en de omstandigheden zijn zwaar. We hebben nauwelijks water en elektriciteit. Bovendien is onze familie uiteengescheurd. Mijn moeder zit op één plek, mijn vader op een andere. Hetzelfde geldt voor mijn broers en zussen. Omdat het telefoonnetwerk vaak plat ligt, is het lastig om contact te onderhouden.

'In Beit Hanoun woont inmiddels bijna niemand meer. 90 procent van de 45.000 inwoners is vertrokken. De Gazastrook bestaat uit 365 vierkante kilometer. Waar moeten al die mensen heen? De situatie in Gazastad is onbeschrijfelijk. Mensen leven in moskees, scholen, garages, maar ook op de trappen van een ziekenhuis. Of op straat.

'Of er een oplossing is? Het zou al zoveel helpen als de grens met Israël wordt opengesteld! Dan kan mijn oudste zoon aan de universiteit studeren, kunnen we reizen, de cultuur in een ander land ervaren, handel drijven. De strijders van Hamas hopen met het afvuren van raketten het leven in de Gazastrook te verbeteren. Hun toekomstperspectief is waardeloos. Ze hebben niets te verliezen.'

Als er een gewonde binnenkomt die ik niet kan helpen, leg ik familieleden uit wat ze moeten doen. Ik geef ze de noodzakelijke medicijnen en stuur ze naar huis.

Naam: Basman al Ashi
Leeftijd: 58
Functie: directeur van het al-Wafa ziekenhuis (dat halverwege juli werd verwoest)
Locatie: Gazastad, tegenwoordig Bani Suhaila

'Het is lastig om een werkdag te omschrijven. Ik haal alle dagen door elkaar. Slapen doe ik nauwelijks nog. Alleen als ik voel dat m'n ogen dichtvallen en het onverantwoord is om patiënten te behandelen, slaap ik twee of drie uurtjes.

'Ik zal proberen de herinneringen aan gisteren terug te halen: na bombardementen nabij Suhaila werden er tientallen gewonden naar ons ziekenhuis gebracht. Er was chaos, paniek. Toch moest ik patiënten aan de deur weigeren. Sinds het al-Wafa-ziekenhuis, waar ik voorheen werkte, verwoest is, heb ik nog maar ruimte voor 16 personen. Voorheen hadden we 10.000 vierkante meter tot onze beschikking, nu 200. We werken met vier doktoren. Dat zijn er veel te weinig.

'Het Palestijnse ministerie voor Volksgezondheid heeft iedereen die in staat is om een wond te verbinden opgeroepen om te helpen. Alle handen, ook zonder medische ervaring, zijn welkom. Via de grens komen alleen journalisten en een beperkt aandeel medische middelen binnen. Doktoren worden zowel aan Israëlische als Egyptische zijde van de grens geweigerd.

'Toen zich gisteren een rij gewonden voor het ziekenhuis had gevormd, werd er een drone ingezet. Daarbij viel één dode. Ook werd onze ambulance vernietigd. Mijn werk kan ik in deze situatie nauwelijks doen. Als er een gewonde binnenkomt die ik niet kan helpen, leg ik familieleden uit hoe ze moeten handelen. Ik geef ze de noodzakelijke medicijnen en stuur ze naar huis of verwijs ze door naar een ander ziekenhuis. Ja, zelfs als ze een arm missen. Ik heb geen andere keus.'

Een van mijn collega's vertelde dat ze veel moeite heeft haar kinderen gerust te stellen. Ze weet niet meer wat ze tegen ze moet zeggen

Naam: Colin Kampschoer
Leeftijd: 30
Locatie: Jeruzalem
Functie: medewerker van het VN-Wereldvoedselprogramma in de Palestijnse Gebieden 

'De humanitaire situatie verslechtert met de dag. Mensen die hun toevlucht hebben gezocht in UNRWA-scholen, openbare gebouwen, ziekenhuispatiënten en personeel worden dagelijks bereikt met vers brood, melk, tonijn of ingeblikt vlees. De shelters hebben geen keukens, dus al het voedsel moet kant en klaar zijn. Mensen van wie hun huis is vernietigd of beschadigd en die onderdak hebben gevonden bij familie of vrienden ontvangen elektronische maaltijdcheques die werken als een soort pinpas. Hiermee kunnen ze de benodigde producten inslaan bij de dichtstbijzijnde winkel. Maar voedsel is niet het enige probleem. Het regelen van een veilig onderkomen voor mensen is tevens een grote uitdaging.

'Voor de opleving van het conflict was het normaal dat de stroom zo'n acht uur per dag werkte, nu is er elektriciteit voor maximaal twee uur per dag. In sommige delen is zelfs helemaal geen elektriciteit. Daardoor werken koelkasten niet meer en is het moeilijk om voedsel te bewaren. Mensen zijn niet meer in staat om te koken. Ook hebben veel inwoners geen water meer omdat er elektriciteit nodig is om water uit de leidingen te pompen.

'De VN-gebouwen en kantoren zitten overvol met lokaal personeel dat hoopt daar veilig te zijn. Mijn collega's in Gaza kunnen al weken niet slapen. Ze zijn bang. De bombardementen gaan de hele nacht door. Eén van mijn collega's vertelde dat ze moeite heeft haar kinderen gerust te stellen. Ze weet niet meer wat ze tegen hen moet zeggen.'

De afgelopen maand heb ik geen enkele gewapende Hamasstrijder op straat gezien. De strijders bevinden zich aan het front, niet tussen de mensen.

Naam: Raji Sourani
Leeftijd: 60
Locatie: Gazastad
Functie: directeur van het Palestinian Centre for Human Rights

'Het Israëlische leger lijkt zijn verstand te hebben verloren. Huizen, scholen, ziekenhuizen, moskees: alle mogelijke gebouwen worden gebombardeerd met het meest geavanceerde wapentuig. Tanks, drones, raketten en bommen worden dag en nacht ingezet. Of Hamas hier niet ook een rol in speelt omdat het zijn militaire bases tussen de bevolking heeft? Ik wil Hamas niet verdedigen, want ik sta niet achter hun beleid. Maar de afgelopen maand heb ik geen enkele gewapende Hamasstrijder op straat gezien. De strijders bevinden zich aan het front, niet tussen de mensen.

'De Israëlische aanvallen worden heel precies uitgevoerd. Neem de raketaanval op een VN-school afgelopen weekend: UNRWA (de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen, red.) heeft talloze keren via het gps-systeem aangegeven waar de scholen met vluchtelingen zich bevinden. Is het dan toeval dat er voor de vijfde keer in korte tijd een VN-school wordt geraakt?

'Geen enkele plek in de Gazastrook is op dit moment nog veilig. In Gazastad is het relatief rustig omdat het niet aan de grens ligt, maar ook hier klinken de schoten en bombardementen door. Palestijnen willen dat de bezetting, het moorden en het vernietigen van onze huizen stopt. Er moet een centraal bestuur op basis van normale wetten komen. Nu heerst de wet van de jungle.'