Israël wil schade Gaza-rapport beperken

Als Israël zelf laat onderzoeken wat er mis ging in Gaza, zullen bondgenoten het land blijven steunen, is het idee. Niet iedereen is ervan gecharmeerd.

Het Israëlische kabinet worstelt met de vraag of het een onderzoekscommissie moet instellen naar het optreden van het eigen leger tijdens de Gaza-oorlog. De Verenigde Staten en andere westerse bondgenoten, waaronder Nederland, hebben de regering van Benjamin Netanyahu daartoe de afgelopen weken herhaaldelijk opgeroepen.

Het gaat Israël erom een nieuwe strategie te bepalen, nu het er niet in is geslaagd het Gaza-rapport van de commissie-Goldstone te smoren bij de VN-Mensenrechtenraad in Genève. Het veelbesproken Gaza-rapport, waarin Israël en de Palestijnse Hamas worden beschuldigd van oorlogsmisdaden, is een week geleden door de raad doorgestuurd naar de top van de VN-hiërarchie in New York.

Israël heeft de conclusies en aanbevelingen van het Goldstone-rapport verworpen. Ook de VS en de meeste EU-landen hebben er bedenkingen bij, omdat het onevenredig veel aandacht zou besteden aan het optreden van het Israëlische leger.

Toch zagen zij in de ernstige bevindingen van Goldstone voldoende aanleiding om Israël en Hamas aan te sporen het eigen handelen te onderzoeken.

Minister Ehud Barak van Defensie verzet zich tegen zo’n onafhankelijke commissie, omdat hij vindt dat het nog lopende legeronderzoek afdoende is. Door af te wijken van de militair-juridische evaluatie zou Israël erkennen dat het bestaande toezicht niet voldoet.

Vicepremier Dan Meridor propageert het instellen van zo’n commissie juist. Hij vindt het de beste waarborg tegen ‘pesterijen’ door mensenrechtenadvocaten en pleitbezorgers van het internationaal recht. Als Israël een onderzoek blijft weigeren, dan vreest Meridor dat de kans groot is dat Israëlische ministers en officieren in het buitenland worden aangeklaagd. ‘De dreiging is serieus.’ Onlangs deed een Britse advocaat daar nog een poging toe, toen Barak het Labour-partij-congres in Groot-Brittannië bijwoonde.

Het instellen van zo’n Israëlisch onderzoek zou de VS en de EU-landen ook argumenten geven in de voortgaande discussie over het Gaza-rapport. Goldstone heeft voorgesteld dat de Veiligheidsraad erop toeziet dat Israël en Hamas binnen zes maanden ‘te goeder trouw’ aan een zelfonderzoek beginnen. Als dat niet gebeurt, moet volgens hem de zaak worden voorgelegd aan het Internationaal Strafhof in Den Haag.

De Amerikanen en de Europeanen voelen niets voor zo’n traject. Mocht in de Veiligheidsraad een resolutie met die strekking ter tafel komen, dan stuit die op een Amerikaans veto. Om de druk van de ketel te halen, zou het kunnen helpen als Israël een eigen commissie instelt. Na de tweede Libanon-oorlog van 2006 heeft het dat ook gedaan, maar toen klonk de roep om een onderzoek ook in de Israëlische samenleving.

Bij het bepalen van de strategie staat voor de regering-Netanyahu het idee centraal dat het internationaal recht moet worden aangepast. De verwachting in Israël is dat de wereld niet nog een keer zal instemmen met een offensief van het kaliber ‘Gaza’ of ‘Libanon’. De westerse bondgenoten zijn nog steeds bereid Israël politiek te steunen, maar dat wordt steeds moeilijker uit te leggen, omdat ze het internationaal recht ook hoog in het vaandel dragen. Na het Goldstone-rapport dreigen ze zodoende in een spagaat te raken: kiezen we voor Israël of voor het recht?

Israël wil er zeker van zijn dat het in de toekomst nog één keer hard militair kan uithalen met westerse steun. In een kabinetsvergadering is daarom deze week gesuggereerd dat Israël het voortouw zou moeten nemen bij het herschrijven van het internationaal recht.

Zo’n onderzoekscommissie, zei vicepremier Meridor, moet ook nagaan ‘hoe toepasbaar het oorlogsrecht is op het nieuwe type oorlog dat ons is opgedrongen’. Op die manier kan Israël het onderzoek voor zichzelf een toekomstgericht karakter geven.