Barack Obama tijdens zijn tweede State of the Union
Barack Obama tijdens zijn tweede State of the Union © REUTERS

Obama's State of the Union: Dit is ons Spoetnik-moment

NEW YORK - President Barack Obama heeft de Amerikanen dinsdag opgeroepen de handen ineen te slaan en zichzelf opnieuw uit te vinden, opdat de Verenigde Staten hun leidende positie in een sterk veranderende wereld weten te handhaven en te versterken. Dit is het 'Spoetnik-moment van onze generatie', zei hij in de 'State of the Union', de jaarlijkse toespraak over de stand van het land.

(Bekijk het Spoetnik-fragment onderaan dit artikel, vanaf 12m55)

Hoewel Amerika nog steeds de grootste economie van de wereld heeft en de Amerikaanse werknemer het meest productief is, neemt de concurrentie  toe, aldus Obama. Hij wees op de opkomst van China en India en op het feit dat in veel landen meer hoge-snelheidstreinen rijden dan in de VS. Daarom moet Amerika investeren in onderzoek, wetenschap, onderwijs en technologie, bijvoorbeeld voor schone energie, opdat het de rest van de wereld voor kan blijven.

Spoetnik
'Een halve eeuw geleden, toen de Sovjets (de Russen, red) ons in de ruimte versloegen met de lancering van een satelliet genaamd Spoetnik, hadden we geen idee hoe we hen konden aftroeven in de race naar de maan. NASA (het ruimteagentschap, red.) bestond niet eens. Maar door te investeren in betere research en onderwijs, passeerden we niet alleen de Sovjets. We ontketenden een golf van uitvindingen die leidden tot nieuwe industrieën en miljoenen nieuwe banen.'

Hoewel de Amerikaanse president er geen doekjes om wond dat de VS niet meer de onbetwiste koploper zijn van weleer, ademde zijn toespraak tot beide huizen van het Congres een sfeer van optimisme. De beurskoersen en bedrijfswinsten stijgen weer. Het land 'is klaar om weer vooruitgang te boeken' na 'de  zwaarste recessie die de meesten van ons ooit hebben gekend', was zijn boodschap.

Verzoening
Opmerkelijk was ook de geest van verzoening in de zaal. De Democraten en de Republikeinen, die normaal tijdens de State of the Union aparte blokken vormen, gescheiden door een looppad, hadden besloten zich te mengen. Aanleiding was de schietpartij ruim twee weken geleden in Arizona. Deze schokte de politiek, niet alleen omdat daarbij het Congreslid Gabrielle Giffords zwaar gewond werd, maar ook omdat de aanslag in verband werd gebracht met het sterk gepolariseerde politieke klimaat van de afgelopen jaren. Volgens Obama herinnerde deze gebeurtenis de Amerikanen aan wat hen verbindt in plaats van scheidt. Voor Giffords was een stoel opengehouden.

Wapenverkoop
Obama riep niet op tot een beperking van de wapenverkoop.
Wel deed hij een nadrukkelijke oproep aan de Republikeinen tot meer eensgezindheid. Na de tussentijdse verkiezingen van afgelopen november, waarbij de Republikeinen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden bemachtigden, delen zij nu met de Democraten de regeringsverantwoordelijkheid. En de bevolking wil dat we samenwerken, aldus de president.

'Op dit moment gaat het er niet om wie de volgende verkiezingen wint - we hebben ten slotte net een verkiezing achter de rug. Het gaat erom of er in dit land nieuwe banen en industrieën komen. Het gaat erom of het harde werken en de bedrijvigheid van ons volk beloond wordt. Het gaat erom of we het leiderschap handhaven dat Amerika niet alleen tot zomaar een plek op de wereldkaart heeft gemaakt, maar een licht voor de wereld.'

Republikeinse reactie
Hoe de Republikeinen zullen reageren op het aanbod tot samenwerking, staat nog te bezien. Na afloop zeiden ze dat het verminderen van de overheidsuitgaven en het verminderen van de staatsschuld hun absolute prioriteit is. Hoewel Obama een voorstel lanceerde om vijf jaar lang alle binnenlandse bestedingen te bevriezen en wil bezuinigen op defensie, menen zij dat veel van zijn investeringen een voortzetting zijn van wat zij zien als de aloude Democratische spilzucht en het tekort alleen maar zullen opdrijven.

Obama's State of the Union was sterk gericht op de economie. Van de 61 minuten die hij sprak waren er slechts acht gewijd aan de buitenlandse politiek. Daarbij ging het de meeste tijd over de terugtrekking van de gevechtstroepen uit Irak en zijn voornemen om in juli een begin te maken met de aftocht uit Afghanistan. Naar Europa verwees hij slechts één keer, in verband met de 'revitalisering van de NAVO'.

(Bekijk de complete State of the Union, met het Spoetnik-fragment, vanaf 12m55)