Polen wil openheid EU-topbaan

Polen wil niet dat de eerste president van de Europese Unie na geheime belrondes en achter gesloten deuren door de Europese regeringsleiders wordt aangewezen.

Dat staat in een vertrouwelijk voorstel van de Poolse regering dat maandag onder de andere EU-lidstaten is verspreid.`De komende dagen zal duidelijk worden hoe de lidstaten over deze voor de EU ongekende openheid denken. Nederland wilde maandagavond nog niet reageren.

EU-diplomaten zeggen dat het Poolse voorstel, als het brede steun krijgt, de benoeming van de eerste EU-president totaal op zijn kop zet.

Sollicitatiegesprek

Warschau meent dat gegadigden hun belangstelling voor de baan openlijk moeten melden. Vervolgens moeten ze in een gesprek met de regeringsleiders ‘hun visie presenteren’, aldus het voorstel. De regeringsleiders beslissen uiteindelijk met gekwalificeerde meerderheid wie hun voorzitter (de officiële naam voor de president) de komende 2,5 jaar wordt.

Eenzelfde procedure vraagt Polen voor de Hoge Vertegenwoordiger, de EU-minister voor Buitenlandse Zaken. Ook kandidaten voor die functie zouden op sollicitatiegesprek moeten bij de regeringsleiders.

Nooit kandidaat gesteld

Het Poolse plan doorkruist de huidige diplomatieke inspanningen van EU-voorzitter Zweden om beide functies snel vervuld te krijgen. Het Verdrag van Lissabon, dat in beide banen voorziet, treedt immers op 1 december in werking.

EU-diplomaten zeggen dat gegadigden afhaken als zij hun interesse moeten bekendmaken. De Belgische premier Van Rompuy, die hoge ogen gooit voor het Europese presidentschap, heeft zich nooit kandidaat gesteld. Datzelfde geldt voor premier Balkenende en de Britse oud-premier Blair, die eveneens vaak genoemd worden. De Luxemburgse premier Juncker liet zijn ambities wel blijken.

Namenlijstjes

Diplomaten vrezen vertraging bij de benoeming van de topfuncties als Polen zijn zin krijgt. De Zweedse premier Reinfeldt hoopt nog deze week te kunnen bekendmaken wanneer de extra EU-top plaatsvindt waarop de regeringsleiders de president en de Hoge Vertegenwoordiger aanwijzen.

Reinfeldt besprak de namenlijstjes met zijn EU-collega’s in de marge van de herdenkingsfestiviteiten in Berlijn rond de val van de Muur. Een akkoord bleef uit, maar volgens het voorzitterschap kwam dat niet door het Poolse voorstel.