EU-ministers steunen belasting voor banken

Europese banken moeten bij de volgende financiële crises zelf de kosten van sanering en faillissement betalen. De Europese ministers van Financiën vinden het niet acceptabel dat de staat opnieuw opdraait voor de miljardenschulden, zoals in 2008 en 2009 wel is gebeurd.

De EU-ministers verwelkomden dinsdag de invoering van een speciale bankbelasting. De opbrengst daarvan gaat naar een apart fonds – of naar de schatkist – en wordt gebruikt voor een ordelijke afhandeling van een bank die omvalt. De Europese Commissie komt naar verwachting dit najaar met een uitgewerkt voorstel.

‘Wij zeggen: ‘ja, mits’ tegen de bankbelasting’, zei demissionair minister De Jager na afloop van het overleg met zijn EU-collega’s. Een voorwaarde is dat de heffing (over bezittingen en verplichtingen van een bank) in Europees verband wordt ingevoerd om concurrentievervalsing te voorkomen. Ook wil hij zekerheid dat de kredietverlening door banken niet in gevaar komt. Banken worden namelijk ook verplicht meer kapitaal aan te houden. ‘Misschien moeten we de bankbelasting gefaseerd invoeren’, aldus De Jager.

Buffer bij faillisementen

Zweden belast zijn banken al sinds 2008 om een buffer te hebben bij faillissementen. Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Hongarije zijn ermee bezig. Als Nederland dit voorbeeld volgt, wil De Jager dat de opbrengst naar de schatkist gaat ter aflossing van de staatschuld. Bij faillissement van een bank wordt de schuld dan weer verhoogd. De oprichting van een fonds leidt volgens hem alleen maar tot problemen: politici zouden de pot met geld te makkelijk aan andere zaken besteden.

Een belasting op financiële transacties – ook wel de Tobintaks genoemd, naar de Amerikaanse econoom Tobin die het idee lanceerde – kan niet rekenen op Europese steun. De ministers vrezen dat banken hun transacties dan buiten de EU laten uitvoeren om de heffing te voorkomen. Zweden, dat in het verleden een Tobintaks kende, heeft dat aan den lijve ondervonden.

De Jager: ‘Transacties zijn van de ene op de andere dag te verplaatsen. Dat geldt niet voor bezittingen, waar het bij een bankbelasting om draait.’ Experts van de Europese Commissie kwamen onlangs met een vernietigend rapport over de technische en praktische gevolgen van de transactiebelasting.

‘Alleen Frankrijk en Duitsland willen dit. Vrijwel alle andere landen zijn tegen’, concludeerde De Jager. Hij denkt dan ook niet dat de transactieheffing er komt, ook al presenteert de Europese Commissie binnen enkele maanden een voorstel.

Kosten van de huidige crisis

De opbrengst van de Tobintaks kan gebruikt worden om de kosten van de huidige crisis te betalen. Om die reden steunen de Europese vakbonden (waaronder FNV, CNV en MHP) en ontwikkelingsorganisaties de invoering ervan. Zij reageerden teleurgesteld op de opstelling van de EU-ministers.

De EU-landen zijn wel akkoord met de aanscherping van het toezicht op de financiële sector. Er komen drie Europese Autoriteiten (voor banken, verzekeraars/pensioenfondsen, de effectenhandel) met vergaande bevoegdheden. Zij treden op als de nationale toezichthouders de Europese regels negeren, onderling verdeeld zijn en bij acute crises. De Autoriteiten kunnen de banken verplichten extra kapitaal aan te trekken.

De nieuwe opzet voor het toezicht is het directe gevolg van de financiële crisis van 2008. Die ontstond mede omdat banken jarenlang ongecontroleerd risicovolle beleggingen en producten verhandelden.

De Jager zei ‘zeer, zeer blij’ te zijn met de Autoriteiten die op 1 januari aan de slag gaan. Europees toezicht op nationale banken was tot voor kort onbespreekbaar. ‘We hebben nu toezichthouders die niet alleen blaffen maar ook bijten als het nodig is.’