Karzai ontslaat activist, pleidooi Den Haag haalt niets uit

De Afghaanse president Karzai heeft tegen de zin van Nederland een mensenrechtenstrijder ontslagen die hem onwelgevallig was. Het gaat om Ahmad Nader Nadery (36), prominent lid van de mensenrechtenorganisatie AIHRC in Kabul. Karzai heeft zijn macht gebruikt om een van zijn belangrijkste critici kwijt te raken.

Nadery: 'Ik ben ontslagen door Karzai. Ondanks internationale steun, in het bijzonder van de Nederlanders.' Het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) in Den Haag doet geen mededelingen over de inspanningen die het zich getroost heeft. Volgens een zegsman volgt Nederland 'nauwlettend' hoe Karzai nieuwe commissarissen benoemt bij AIHRC.

Nadery is een graag geziene gast op 'BZ' en het Binnenhof. Enkele weken geleden nog nam hij deel aan een hoorzitting in de Tweede Kamer. Hij bracht verslag uit van een bezoek aan wat voorheen de 'Nederlandse provincie' Uruzgan werd genoemd.

Eerbetoon
De Afghanistan Independent Human Rights Commission staat in hoog aanzien. Vorig jaar ontving voorzitter Sima Samar de Geuzenpenning, een eerbetoon aan mensenrechtenactivisten, uit handen van staatssecretaris Ben Knapen (Buitenlandse Zaken, CDA). Nederland steunt de organisatie met circa 1 miljoen euro per jaar - in elk geval nog tot 2013.

Medio december, Nadery was net terug uit Nederland, vernam hij dat zijn zittingstermijn van vijf jaar niet verlengd zou worden. Officiële zegslieden in Kabul wilden niet over 'ontslag' spreken. Formeel heeft Karzai het recht de mensenrechtenclub samen te stellen.

Voor Nadery maakt het geen verschil. Hij gelooft niet in een herbenoeming door Karzai, zoals Nederland had gehoopt. 'Het is over. Ik ben mijn papieren aan het inpakken,' zegt hij telefonisch vanuit Kabul. Dat klinkt onschuldiger dan het is; onder de documenten zou zich een rapport van 1.000 pagina's bevinden over mensenrechtenschendingen in de afgelopen dertig jaar. Vertrouwelingen van Karzai, inclusief bewindslieden, zien de publicatie met angst en beven tegemoet, aldus bronnen in Kabul. Volgens Sima Samar zal het rapport alsnog het daglicht zien, het vertrek van auteur Nadery ten spijt.

Lastpak
Nadery wil niets zeggen over de inhoud, en evenmin over de veelgehoorde suggestie dat hij juist omwille van het rapport aan de kant is gezet. 'Dat zal niet alleen de reden zijn. Ik ben al meer dan zeven jaar een lastpak voor de regering. Ik heb corruptie blootgelegd, vriendjespolitiek, fraude bij verkiezingen. Het is een lange lijst geworden.' Ook pleitte Nadery voor vrouwenrechten. Hij viel daardoor niet alleen in ongenade bij het bewind in Kabul. 'In een publieke verklaring van de Taliban word ik als vijand genoemd.' Hij zegt meer dan eens (doods)bedreigingen te hebben ontvangen.

De mensenrechtenactivist maakt zich zorgen over zijn veiligheid. 'Ik raak mijn gepantserde auto kwijt. Ook de veiligheidsmaatregelen rond mijn familie worden stopgezet.' Nadery heeft van bevriende zijde dan ook het advies gekregen Afghanistan te verlaten. 'Maar ik wil hier blijven. Er is nog zoveel werk te doen.'

Naast Nadery moeten twee collega's opstappen. Hij hoopt vurig dat de internationale gemeenschap erop toeziet dat hun opvolgers 'onpartijdig, onafhankelijk en de mensenrechten toegewijd zijn,' zoals de Afghaanse wet voorschrijft. Nederland zegt toezicht te zullen houden in Europees en VN-verband. Door de VN-missie in Afghanistan (Unama) voelt Nadery zich evenwel in de steek gelaten.
'Terwijl mijn ontslag hier groot nieuws was, hield Unama zich stil.' Pas een paar dagen geleden gaf de organisatie een verklaring uit - in feite slechts een verwijzing naar de spelregels voor nieuwe benoemingen. Nadery, bitter: 'Geen woord van waardering staat erin.'