Verdedigen met zwart geen serieus probleem meer

Met een correcte, rimpelloze remise hebben Anand en Kramnik een adempauze genomen in hun tweekamp om de wereldtitel schaken in Bonn....

Over die derde partij is de schaakwereld nog lang niet uitgepraat. Beide spelers kregen de hoogste lof voor hun creatieve en moedige spel. Dat zij in tijdnood ook grote fouten maakten, nam niemand hen kwalijk. De problemen waren zo moeilijk dat een foutloze oplossing onmogelijk was.

In de Indiase pers werd Anand de hemel in geprezen, al moest zijn overwinning op de voorpagina’s van de kranten wijken voor het succes van cricketer Sachin Tendulkar, die in de wedstrijd tegen Australië het wereldrecord runs in testmatches verbeterde. Tendulkar en Anand zijn meer dan eens concurrenten van elkaar geweest bij de verkiezing van de Indiase sportman van het jaar.

Natuurlijk werd Anand na zijn spectaculaire zege bedolven onder de adviezen. ‘Nu is het moment om agressief door te pakken en Kramnik de knock-out toe te dienen. Niemand is zo kwetsbaar als een schaker die net heeft verloren’, was een populaire aanbeveling. Het is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Kramnik heeft vaker een WK-partij verloren en bijna altijd liet hij de volgende dag zien uit welk taai hout hij is gesneden.

Anand trok zijn eigen plan en wachtte af of Kramnik in de opening misschien op avontuur zou gaan. Toen die daartoe niet genegen was, koos Anand een rustige aanpak, die leidde tot een stelling, waarin hij geen verliesgevaar liep en het misschien mogelijk was lichte druk uit te oefenen.

Van dat laatste kwam weinig terecht. Kramnik liet op leerzame wijze zien hoe een stelling met een geïsoleerde centrumpion moet worden behandeld. Met al zijn stukken geconcentreerd in het midden van het bord, stuurde hij doelbewust aan op de opmars *d5-d4, die alle problemen oploste. Na die bevrijdende zet was niets meer aan de hand en werd de vrede getekend.

Opvallend is het gemak, waarmee de spelers tot nu toe de traditionele openingsproblemen met zwart hebben opgelost. Kramnik zei er na de vierde partij het volgende over: ‘Voorbij lijkt de tijd waarin het een zware opgave was met zwart te spelen. Tegenwoordig is het gemakkelijker met zwart gelijk spel te bereiken dan met wit in het voordeel te komen.’

De spelers verschillen overigens in hun aanpak van de problemen met zwart. Kramnik doet het kalm aan en vertrouwt op zijn techniek. Desnoods neemt hij een nadeeltje voor lief. Anand is bereid met zwart risico’s te nemen. Een pijnlijke massage door Kramnik in een licht inferieure stand wil hij bij voorkeur vermijden.

Zaterdag kwam een eind aan een merkwaardig experiment van de organisatoren de partijen met een half uur vertraging op het internet uit te zenden. Die maatregel, bedoeld om illegale inmenging van buitenaf radicaal te voorkomen, was bij voorbaat ten dode opgeschreven. Het match-comité kwam tot inkeer toen bleek dat slechts enkele websites zich aan de voorgeschreven vertraging hielden. De meeste trokken zich er niets van aan.