Zeilen: Niet alleen een media-evenement

Op een zeiljacht de wereld rond, het spreekt volgens zeilcoach Maurice Paardenkooper nog altijd tot de verbeelding. Daadkrachtige avonturiers meldden zich vorige maand met tientallen tegelijk bij hem, toen hij onverwacht de opdracht kreeg een bemanning te vinden voor de Volvo Ocean Race....

Paardenkooper presenteerde afgelopen vrijdag zijn zeilteam voor de Delta Lloyd, de sponsor die vijf miljoen euro beschikbaar stelde om het winnende jacht van drie jaar geleden opnieuw in stelling te brengen. De geringe voorbereidingstijd betekent dat de Nederlandse boot vrijwel kansloos is voor de zege in de hightech-zeilrace die zaterdag in Alicante is begonnen.

Voor Paardenkooper was het omschakelen. Hij was drie jaar geleden tijdens de Ocean Race betrokken bij de talentenboot van ABN Amro, maar sindsdien werkte hij onafgebroken aan een olympisch zeilproject. Hij kreeg ruimschoots de tijd om uit 150 zeilsters de drie besten te kiezen voor de olympische wedstrijd in de Yngling-klasse. De gedegen voorbereiding bleek lonend. De vrouwen wonnen in Peking het zilver.

Vier weken voorbereiding of drie jaar – het contrast is enorm. Vooral gezien het aplomb waarmee de Ocean Race zich presenteert. De wedstrijd afficheert zich als de Formule 1 van het zeilen. Deelname kost tussen de vijf en twintig miljoen euro.

Anders dan in het olympische zeilen, waar een langdurige kwalificatieperiode voorafgaat aan deelname, is het startveld in de Ocean Race beperkt. Een grote beurs lijkt de enige voorwaarde voor deelname. De Delta Lloyd, dat zaterdag als laatste finishte, is de achtste deelnemer.

Paardenkooper weet dat de Ocean Race door sommigen niet wordt gezien als een topsportevenement, maar als een fuik voor relatief goedkope, wereldwijde media-aandacht. Prestaties lijken ondergeschikt aan de mogelijkheid sponsorlogo’s te tonen en in exotische havenplaatsen aan relatiemarketing te doen.

De zeilwedstrijd voldoet niet aan de conventionele eisen van de topsport. Er wordt niet namens landen gestreden, de bemanningen zijn een allegaartje van nationaliteiten en de sponsors wisselen elkaar in hoog tempo af, waardoor er voor toeschouwers nauwelijks identificatie mogelijk is.

Maar Paardenkooper vindt het onterecht om de race enkel als media-evenement af te schilderen. Voor de deelnemende zeilers is het topsport, betoogt hij per telefoon vanuit het Spaanse Alicante. ‘Als de boot straks vaart zitten er permanent vier man aan dek, dag en nacht in wisseldiensten van vier uur. Voor hen is het rossen. Het is pure topsport.’

Paardenkooper zou graag zien dat meer olympische zeilers de overstap naar het zeezeilen maken, al negeerde hij de wens van de Nederlandse 470-zeilbroers Sven en Kalle Coster om mee te doen aan de Ocean Race. Hij gaf vanwege de beperkte voorbereidingsduur de voorkeur aan ervaren oceaanzeilers, onder wie slechts twee Nederlanders.

Naar zijn overtuiging kunnen olympische zeilers leren van het zeezeilen, ondanks de forse verschillen tussen de disciplines. Op sommige boten varen prominente olympische zeilers mee tegen een fors honorarium.

‘Het grootste verschil is dat de races bij olympisch zeilen steeds een uur duren. In de Ocean Race varen ze dag en nacht. Het gaat om uithoudingsvermogen, net als Parijs-Dakar. Ze krijgen te maken met extreme weersystemen, warmte en kou. Bij olympische zeilen wordt tot maximaal windkracht 7 gevaren. Hier wordt ook bij orkaankracht door gezeild. Dat vergt een andere expertise. En de bemanning is aan zichzelf overgeleverd. Als er iets kapot gaat, kan de wegenwacht niet worden gebeld.’

Tijdens de vorige race overleed een zeiler van ABN AMRO, toen hij overboord sloeg. De race is zo zwaar dat er geen vrouwen meedoen. Fysiek is het niet op te brengen, meent Paardenkooper. De bemanningsleden verliezen tijdens de wekenlange etappes veel gewicht, omdat ze een vergelijkbare hoeveelheid calorieën verbranden als wielrenners in de Tour. De omstandigheden zijn spartaans.

Juist van de ontberingen op zee kunnen de olympische zeilers veel opsteken, meent Paardenkooper. Maar hij denkt dat er ook de kennis van weersystemen, de ruimere zeilervaring en nautische kennis uiteindelijk voordelen opleveren in wedstrijden met kleine boten.

Ondanks de geringe voorbereidingstijd op de Ocean Race is de zeilcoach blij dat de Delta Lloyd meedoet. Het biedt zeilers en technici de kans kennis op te doen voor volgende wedstrijd. Dan kunnen olympische zeilers misschien wel op tijd instappen en ervaring opdoen. Wie weet draagt de meest commerciële tak van het wedstrijdzeilen dan indirect bij aan toekomstig olympisch zeilsucces van Nederland.