Nieuwe ijspiste geeft Russen nieuwe hoop

De EK allround worden gehouden in Kolomna, de ijsvloer is gelegd door Bertus Butter, de ex-ijsmeester van Thialf...

Als redders van het Russische schaatsen zullen de Nederlanders vermoedelijk niet worden herinnerd, maar een bijdrage aan de wederopbouw van het voormalige schaatsimperium leveren ze zeker.

Ongeveer 150 kilometer ten zuidoosten van Moskou, in de provinciale stad Kolomna, is naar de inzichten van de Nederlandse ijsbaanontwerper Bertus Butter voor naar schatting 70 miljoen euro een sportpaleis gebouwd, waarvoor ook kritische Nederlandse schaatsers niets dan lof hebben.

En de Russische schaatsploeg is in handen van de oud-schaatsers, die jaren voor Nederlandse ploegen reden. Aleksandr Kibalko, Vadim Sajoetin en oud-wereldkampioen sprint Sergej Klevtsjenja zijn vastbesloten de hoogtijdagen van het Russische schaatsen te laten herleven met behulp van de kennis die ze hebben opgedaan in Nederland, al komen de EK allround van dit weekeinde te vroeg.

Tot de Sovjet-Unie uiteenviel, gold Kolomna als een centrum van het schaatsen. De oud-wereldkampioen sprint en invloedrijke coach Valeri Moeratov kwam er vandaan. De toppers trainden tot 1992 veelvuldig op de natuurijsbaan met betonnen tribunes, die nu heeft moeten wijken voor het multifunctionele gebouw aan de rand van de stad.

Uit het gebouw spreekt een enorme ambitie. Volgens Kibalko is dat geen toeval. Sport speelt weer een belangrijke rol in de Russische politiek. De Winterspelen van 2014 zijn aan het land toegewezen. Kolomna zal de uitvalsbasis worden van schaatsers die over zes jaar in Sotsji willen uitblinken. ‘De overheid zal alles in het werk stellen om veel medailles te winnen, ook met het schaatsen’, zegt hij.

Zo eenvoudig als het bouwen van een luxe stadion is dat niet. Na de ontmanteling van de Sovjet-Unie werd geen prijs meer gesteld op de diensten van schaatscoaches, die het land tijdens het communisme vele triomfen hadden bezorgd. Ze zochten hun heil noodgedwongen elders. Kibalko: ‘In de jaren negentig is veel kennis en ervaring verloren gegaan. Dat is nu ons grootste probleem. Het moet allemaal opnieuw worden opgebouwd. Het is een geluk dat de sport nog bestaat.’

De bevolking van Kolomna (150.000 inwoners) lijkt warm te lopen voor schaatsen. Hoewel de 7000 zitplaatsen bij eerdere wedstrijden niet werden bezet, begeven de inwoners zich graag zelf op het ijs. Het is in de hal met het vernuftige klimaatsysteem aanzienlijk warmer dan buiten, waar het vaak meer dan tien graden vriest.

De ijsbaan is niet alleen de trots van de Russische schaatsers. Ook Butter raakt niet snel uitgepraat over zijn geesteskind. Hij heeft zich kunnen uitleven, niet gehinderd door budgettaire beperkingen. De herkomst van de miljoenen is hem nooit geheel duidelijk geworden. ‘Deze ijsbaan is voor 95 procent optimaal’, meent de oud-ijsmeester van Thialf.

De baan is snel voor een laaglandbaan, zo snel zelfs dat de aanvankelijk werd gevreesd dat hij te kort was. Naast de klimaatcontrole schuilt het geheim van de snelheid in het water. Butter beoordeelt de eigenschappen van het water streng. ‘Anderen proeven wijn, ik proef water.’

In Kolomna komt het water uit een bron op 75 meter diepte. Butter kan het ‘sturen’ zodat het ‘taai en hard is en een glijfase bezit. Van Spa blauw kun je geen goed ijs maken. Het is te schoon, er zitten geen mineralen in. Dan breekt het uit. Ik wil dat er bijvoorbeeld kalk in het water zit. Dat is een bindmiddel, zodat het taai wordt.’

De finesse van het ijs maken zal de meeste inwoners van Kolomna ontgaan, maar snelle tijden maken ook in Rusland indruk. Butter is al gepolst over de olympische baan in Sotsji. Bij de televisie is opeens ook interesse voor schaatsen. De EK allround worden rechtstreeks uitgezonden.

Kibalko hoopt dat het een opmaat is voor het herstel van het sportsysteem uit de Sovjettijd. Hij zou graag zien dat een internaat voor schaatstalenten wordt geopend in Kolomna. Bij de Russen is daarvoor belangstelling, meent hij. ‘Er komen veel kinderen naar de baan. Ouders moedigen ze aan. Ze weten dat sport een manier is om vooruit te komen in het leven.’