‘Knevelarij bij Spelen is te gek’

Vrijheidsbeperking olympische sporters leidt tot grote ergernis bij onderzoeker en jurist dr. Janwillem Soek.

Soek is onderzoeker van het TMC Asser Instituut en schrijver van een proefschrift over de mensenrechten van sporters in dopingzaken. Hij geldt als een autoriteit in het schemergebied van privacy en topsport. Hij ondertekende deze zomer, na de zaak-Rasmussen, het manifest over ‘dopinginquisitie’.

‘Welke andere beroepsgroep dan de topsporters laat zich dit alles welgevallen? Per twee uur in Peking je verblijfplaats doorgeven. Niemand toch? Misschien militairen, bezig met een operatie.

Privacy
‘Mijn stelling is dat het recht op privacy zoals dat in het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens wordt gegarandeerd, niet zomaar kan worden opzijgeschoven, als het de beroepssporter betreft. De landen die het Unesco-verdrag over de antidopingstrijd hebben aanvaard, kunnen waar dan ook en onaangekondigd een inbreuk plegen op het leven van hun onderdanen.

‘Hoe verhoudt dat zich tot artikel 8 van dat Europese verdrag, ieders recht op respect voor zijn privé-leven, zijn woning en zijn correspondentie. In lid 2 van dat artikel wordt bepaald dat zulk recht op privacy slechts onder nauw omschreven voorwaarden kan worden opgeschort.

‘Met enige goede wil kunnen die dopingcontroles buiten wedstrijdverband gerechtvaardigd worden op basis van de bescherming van de gezondheid, de goede zeden of ter bescherming van de rechten en vrijheden van derden. Maar de discussie daarover is slechts academisch. Omdat het plegen van inbreuk op de privacy is voorbehouden aan openbaar gezag.’

‘Een antidoping instantie als WADA is een stichting, een private onderneming en valt niet onder die noemer van openbaar gezag’, zegt jurist Janwillem Soek. ‘De politie mag bij jou binnenkomen, de dopingpolitie heeft dat gezag niet. De Doping Autoriteit in Nederland is een private instelling en heeft geen enkel mandaat tot opsporingsactiviteit.

Huwelijksfeest
‘Gunda Niemann, de schaatskampioene uit Duitsland, werd op haar huwelijksfeest gecontroleerd op doping. Out-of-competition. Sporters moeten zich op hun vakantie beschikbaar houden. Met welk recht gebeurt dit? Het ontbeert een wettelijke basis. Sterker: het is in strijd met de wettelijke basis.

‘Het is in mijn ogen een juridische luchtbel. Het recht in de wereld is gevormd, maar sport, uit dezelfde cultuur en beschaving voortgekomen, gaat zijn eigen regels schrijven.

‘Afstand doen, voor bepaalde tijd, van je mensenrechten, dat machtsmiddel komt aan een vereniging, zoals een sportorganisatie, niet toe. Toch verleent de door overheden gesanctioneerde wereld antidoping code (WADC) de sportorganisatie het recht sporters afstand te laten doen van hun recht op privacy.

Code
‘Ons land heeft die code mede ondertekend. Het is stilzwijgend door ons parlement gegaan. Er valt geen Kamerstuk over te vinden. De Nederlandse overheid zou moeten zeggen: we hebben iets over het hoofd gezien. En dan teruggaan naar het WADA. Maar niemand doet dat, want dan zal je worden uitgesloten van grote toernooien.

‘De sporter die tegen deze regeling bezwaar heeft gemaakt, de Kazachse wielrenner Kasjetskin, deed dat in het verkeerde land, België. Hij woonde daar al niet meer. De rechter heeft zichzelf vervolgens onbevoegd verklaard. Die zaak bloedt dood. En welke sporter durft het wel aan? Als je dat doet, lig je wel heel moeilijk in je eigen sport.

‘Dat het IOC voor de Spelen van Peking nog strengere regels aankondigt, kun je in deze wereld verwachten. Elke week wordt het nog gekker. Elke twee uur je verblijfplaats bekendmaken, straks word je elke minuut gevolgd, vanuit een satelliet. Als iedereen het met WADA eens is in het huidige antidopingbeleid, denkt het IOC: we kunnen misschien nog wel een stapje verder gaan. Zo zit de wereld in elkaar.’