Pantani klimt en leeft voort in zijn museum

Italië is de emoties die wielerlegende Marco Pantani wist op te wekken, niet vergeten. Een museum in zijn geboorteplaats vertelt het tragische verhaal van ‘de Piraat’....

De provinciale weg die langs de Adriatische kust naar Cesenatico voert, is vol rotondes waar ijverige weekendwielrenners hun rondjes draaien. Velen dragen een stoere zakdoek op het hoofd, zoals Pantani deed. Een enkeling heeft zelfs een gouden piratenoorring.

De entree naar Cesenatico is een spoorwegovergang, vanwaar het nieuwe huis van Pantani zichtbaar is: een voormalig goederenmagazijn van het station, gerenoveerd in rode en roze bakstenen, met vier gele vaandels ernaast. Maar om bij het museum te komen, moet een automobilist eerst het dorp door.

Het plaatsje oogt voorbeeldig keurig, beklemmend en fragiel. Pantani woonde er 34 jaar lang, zijn hele leven. De huizen zijn klein en in pasteltinten, de tuintjes hebben kabouters. Je ziet kruidenier Mery, pizzeria Agli Amici en het winkeltje waar Pantani’s moeder Tonina ‘piadine’ verkocht, een locale variant op de pizza.

Op Piazza Marconi staat een massieve rode rots, die als sokkel dient voor een reusachtig bronzen beeld van de fenomenale klimmer. ‘De Piraat’ valt aan met zijn typische, ietwat slordige houding, zijn rug in een curve, een schouder hoger dan de andere. De grimas op zijn gelaat en de zweetlijntjes op zijn schedel zijn perfect.

In het centrum, op het pleintje van Garibaldi en langs het door Leonardo da Vinci ontworpen havenkanaal, zijn duizenden figuranten op de been. Ze zijn opgetrommeld door de historische fanclub Magico Pantani om het feest van 1998, toen Pantani zowel de Giro als de Tour won, te reconstrueren.

Het is een van de suggestiefste scènes van een film die regisseur Claudio Bonivento draait voor de staatsomroep RAI. ‘Pantani, de hervonden trots’ wordt komend voorjaar uitgezonden. In de pauze tussen de opnamen rust hoofdrolspeler Rolando Rovello tegen zijn fiets. De gelijkenis met Pantani is verbluffend.

‘Elke keer als ik op de fiets van Marco stap, krijg ik kippenvel,’ zegt de 37-jarige Rovello. ‘Ik voel een enorme verantwoordelijkheid. Het verhaal van Pantani is delicaat. De heroïsche en dramatische beelden van zijn carrière staan nog haarscherp op ieders netvlies.’

In de Via Cecchini leidt een houten loopbruggetje naar de ingang van Spazio Pantani, waar Thomas Casali staat te wachten. Casali is de beheerder en een neef van Marco. Hij vertelt dat het museum wordt gesponsord door de Fondazione Marco Pantani ONLUS, een stichting die in 2004 is voortgekomen uit de club Magico Pantani.

‘We zijn een permanent, maar geen statisch museum. De bedoeling is de inrichting geregeld te veranderen, waardoor alles levend blijft. Ook Marco kon thuis nooit stilzitten.’ Casali legt uit dat met Spazio Pantani fondsen worden verworven ter promotie van de amateursport. ‘Een gezonde, morele renovatie begint bij de jeugd en de amateurs.’

Van buiten lijkt het museum op een sobere pelgrimkerk. Binnen is het bijna zo kleurrijk als de Sixtijnse Kapel, met dit verschil: hier mogen de bezoekers volop flitsen met hun camera’s. De blikvangers zijn de ingelijste roze en gele truien van de dubbelslag uit 1998. Op grote gedrapeerde doeken staan 36 blinkende bekers trapsgewijs opgesteld.

Alle fietsen uit Pantani’s loopbaan zijn present, van de eerste aandoenlijke Vicini die opa Sotero hem schonk tot het laatste aërodynamische exemplaar van de Mercatone Uno. Talloze foto’s aan de wanden laten een treurige metamorfose zien. De vrolijke jeugdogen worden gestaag een matte blik van een man gevangen in zijn piratenpersonage.

Schappen aan de muur zijn volgeladen met boeken, cd’s en knipselklappers die zijn moeder en zijn zus bijhielden. Verspreid over de twee ruime zalen staan schildersezels met doeken erop. Een paar van de schilderijen zijn door Pantani zelf gemaakt: een haai die een klein mannetje dreigt op te eten en een verontrustend diep zwart gat.

In de zogenoemde Sala Alpe d’Huez is een cinema ingericht met 50 stoelen en twee grote schermen. De mooiste beelden zijn die van de titanenduels bergop met Pavel Tonkov in de Giro en met Jan Ullrich in de Tour. Daarna volgt het drama van 1999 in Madonna di Campiglio, waar Pantani werd betrapt op een te hoge hematocrietwaarde.

De rest is een kort verhaal in een klein hoekje van de zaal. Krantenartikelen spreken van dopingprocessen in kille tribunalen en van drugs. De kop van La Gazzetta dello Sport van 15 februari 2004, de dag na Pantani’s dood als gevolg van een overdosis cocaïne, maakt nog altijd indruk: ‘Hij is weggegaan’.

Museumdirecteur Thomas Casali zegt: ‘Marco heeft veel meer gegeven dan hij heeft teruggekregen. Hij was genereus en kwetsbaar.’

Het is onmogelijk Spazio Pantani te verlaten zonder een brok in de keel en glimmende ogen.