Meer medailles, dus meer doping

Opvallende overeenkomstentussen dopingaffaires atletenuit drie belangrijke olympische sporten in Nederland.

In ruim een jaar zijn drie belangrijke olympische sporten in Nederland opgeschrikt door dopingaffaires: atletiek (Simon Vroemen), wielrennen (Thomas Dekker) en turnen (Yuri van Gelder).

Tussen de drie gevallen is een opvallende overeenkomst. Steeds was sprake van een bond of werkgever, die zijn positie ten opzichte van een vermeende dopingovertreder moest bepalen in een situatie die verre van duidelijk was. Vertrouwen of argwaan: dat was de kwestie.

Die situatie kan zich vaker gaan voordoen, nu de belangen in de sport groter worden. De Nederlandse overheid heeft zich op voorspraak van sportkoepel NOC*NSF geschaard achter de doelstelling om Nederland een positie bij de mondiale toptien van sportlanden te bezorgen.

Het gevolg is dat de individuele bonden ook steeds meer ambities hebben. Sportbestuurders en coaches spreken onverbloemd de ambitie uit medailles te winnen. Hun functioneren zal worden afgemeten aan het behalen van resultaten.

Om deze doelstelling te bereiken, moeten de sportbestuurders en coaches de sporter centraal stellen. Ze geven vertrouwen en proberen situaties te creëren waarin de grenzen van het prestatievermogen worden opgezocht. Maar wat staat ze te doen als de sporter verder gaat dan volgens dopingreglementen mag?

Formeel gesproken vallen dat soort zaken onder de Dopingautoriteit. Die moet erop toezien dat sport gevrijwaard blijft van doping. Een bond behoort informatie door te spelen en kan om extra controles vragen.

Maar daarmee houdt de verantwoordelijkheid van bestuurders en coaches niet op. Maar weinigen zullen volhouden dat alles geoorloofd is zolang een positieve dopingtest uitblijft.

Ergens ligt de grens. Er is een moment waarop zwijgen over mogelijke dopingovertredingen niet meer kan: uit bezorgdheid over het lot van de sporter, uit een gevoel van rechtvaardigheid, uit vrees voor de reputatie van de sport, uit angst voor het afhaken van sponsors, of simpelweg uit eigen belang.

Maar welke mogelijkheden heeft een bezorgde bestuurder of coach? Aan de bondsarts heeft hij weinig. Die heeft een medisch geheim. Een frauderende topsporter moet formeel gezien zonder probleem al zijn dopingavonturen kunnen opbiechten aan de arts. Die heeft een zorgplicht, maar mag niet uit de school klappen. Zelfs niet als hij denkt dat het de behandeling van de sporter ten goede komt.

Alleen in de wielersport is het anders, volgens Herman Ram van de Dopingautoriteit. Door de vele dopingschandalen bevatten de rennerscontracten nu standaard een clausule waarin staat dat de ploegarts medische informatie mag delen met de werkgever/sponsor.

Wat de bestuurders en coaches wel kunnen doen, is zich informeren. Ze kunnen bij verdenkingen vragen stellen: aan de sporter in kwestie, maar ook aan mensen in zijn naaste omgeving. En ze kunnen voorwaarden stellen: bijvoorbeeld dat sporters zich niet inlaten met een begeleider met een twijfelachtige reputatie (Dekker), of dat ze pas weer aan wedstrijden mogen meedoen als ze een afkicktherapie met goed gevolg hebben afgerond (Van Gelder).

Natuurlijk, de stap van onvoorwaardelijk vertrouwen naar argwaan bij bijzondere prestaties is groot. Bestuurders en coaches zullen het ervaren als een onplezierige spagaat. Maar medailles mogen niet zaligmakend zijn. Er is een bredere verantwoordelijkheid, juist als aan sport een grote maatschappelijke waarde wordt toegekend.

‘Een coach opereert in een moreel krachtenveld’, zei NOC*NSF-topman Maurits Hendriks vorige week. Hetzelfde geldt ook voor sportbestuurders.

Dat kan inhouden dat ze sporters bij gerede twijfel aan de zuiverheid van hun prestaties moeten weghouden van wedstrijden, en de vrees voor een juridisch conflict voor lief moeten nemen. Zoals de Rabobank-wielerploeg deed in 2008. Toen mocht Thomas Dekker niet naar de Tour de France.

Daarmee wordt de sport beschermd, en soms ook de sporter. Als de ware reden voor zo’n maatregel geheim moet blijven, is er een beproefd excuus voor handen: ‘blessure’ of ‘uit vorm’.