Willie Overtoom. © PRO SHOTS
Willie Overtoom. © PRO SHOTS © UNKNOWN

Ontembare leeuw met flair en balgevoel

Willie Overtoom heeft een turbulent leven achter de rug, maar hij blijft altijd onverstoorbaar. Morgen speelt hij met Heracles tegen PSV, binnenkort wordt hij international voor Kameroen. 'Bij Kameroen heb ik toch meer kans om te spelen dan in Oranje', zegt hij in een interview met de Volkskrant.

 Nee, er zijn wel meer internationals van Kameroen, die het voetbal in Europa hebben geleerd. Samuel Eto'o ging als tiener ook al naar Real Madrid en Alex Song van Arsenal was ook pas zestien jaar toen hij al in Frankrijk zat. Ik denk dus ook dat het voor mijn carrière een belangrijke stap kan zijn.  
Willie Overtoom

Willie Overtoom zegt dat het helemaal niet gek is als mensen bij de dartele naam van Willie Overtoom in eerste instantie aan een Surinamer denken. 'Dat deden de ouders van Surinaamse vrienden ook altijd.'

Maar de wortels van Overtoom, voetballer van Heracles, liggen in Afrika. Het overgrote deel van zijn leven woonde hij in Nederland, maar de wieg stond in Kameroen. Dat maakt van Willie Overtoom meer dan een doorsnee leeuw. Hij is een ontembare leeuw.

Als zodanig hoopt hij eind deze maand ook te debuteren in het nationale voetbalelftal dat op verscheidene WK's furore maakte onder de bijnaam 'ontembare leeuwen'.

Het paspoort is binnen en het wachten is nog op de officiële toestemming van de FIFA. Maar als alles volgens plan verloopt en bondscoach Lavagne zich aan zijn woord houdt, zal hij geselecteerd worden voor de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Equatoriaal-Guinea.

De aanstaande tegenstander is een van de verrassingen op de Afrika Cup, in tegenstelling tot Kameroen, dat zich niet wist te plaatsen. 'Daarom volg ik het ook niet zo goed', zegt Willie Overtoom, een 25-jarige voetballer met het rustgevende uiterlijk van een Boeddhabeeld.

Hij ontvangt zijn bezoek in een van de skyboxen in het stadion. Het is maandagmiddag en Heracles heeft een dag eerder opgelucht adem gehaald na de 3-0 overwinning op Excelsior. Eindelijk heeft het goede voetbalspel zich weer eens uitbetaald in punten.

Het wordt een belangrijke week: twee dagen later ontvangt Heracles RKC in de kwartfinale van de KNVB-beker (het duel eindigde in een 3-0 overwinning) en zondag volgt het prestigeduel tegen PSV.

Willie Overtoom stelt het kalm vast. Hij lijkt niet het type dat zich het hoofd gauw op hol laat jagen. Ook zijn eigen geschiedenis, hoe wonderlijkbaarlijk ook, wordt op ingetogen wijze verwoord.

Overtoom is geboren in Bertoua, een provinciehoofdstad in het zuidoosten van de republiek Kameroen. Oorspronkelijk heet hij Williamssteve Mbonkone-Sebé, de achternaam is die van zijn moeder. Zijn biologische vader heeft hij nooit gekend, die had al de benen genomen voor zijn geboorte.

Kort daarna maakte zijn moeder kennis met een Nederlandse man. Zodra dat tot een huwelijk had geleid, veranderde Mbonkone-Sebé in Overtoom. Williamssteve wordt de roepnaam Willie.

Het is in alle opzichten een nieuwe start van een nog pril leven. 'Ik praat nooit over 'mijn pleegvader'. Hij heeft mij erkend als zijn zoon en ik beschouw hem volledig als mijn vader.'

De familie Overtoom verhuist naar Nederland. Dat wil zeggen: eerst gaan vader en moeder kwartier maken, hun zoon blijft achter. 'Als ik een herinnering heb aan Kameroen, dan is het vooral dat ik mijn moeder vreselijk miste.'

Willie Overtoom verblijft in die periode bij zijn grootouders. De familie aan Kameroense kant is relatief welvarend. 'Mijn opa was...' Hij kan even niet op het woord komen. 'Het is het hetzelfde beroep dat onze voorzitter heeft gehad. Hoe heet dat nou?' Aan het eind van het gesprek weet hij het: 'Deurwaarder.' Grootvader heeft meer echtgenotes, ook een teken van welstand in Kameroen.

Overtoom verhuist van Bertoua naar Obdam, een dorp in Noord-Holland. Hij voelt zich als kleuter een buitenstaander, althans dat heeft zijn moeder hem later verteld. Dat gevoel verdwijnt pas wanneer Willie Overtoom de Nederlandse taal machtig is. 'Al blijf je door je huidskleur toch anders dan anderen. Maar ik heb er nooit ruzie door gehad of nare dingen door meegemaakt.'

Hoewel hij in de daaropvolgende jaren nooit naar Kameroen is geweest, heeft het besef van dat andere vaderland hem nooit verlaten. 'Ik heb het nooit goed kunnen plaatsen natuurlijk, maar mijn moeder heeft er veel over verteld. We hadden familie in Parijs wonen, waar veel contact mee was.'

Ook zijn grootouders houden de herinneringen aan Kameroen levend. Van een bezoek naar dat andere vaderland komt het nooit. 'Ik zat vaak met trainingen als de familie in vakanties naar Kameroen ging.'

Zijn voetbaltalent wordt al op jonge leeftijd in de hele regio opgemerkt. AZ krijgt de voorkeur boven Ajax en Haarlem. Hoewel Willie Overtoom zegt nooit spijt te hebben gehad van die keuze, eindigt het voortijdig bij AZ.

Aanvankelijk loopt alles ook op rolletjes. Eerst 'op de 10', zoals dat in voetbaltermen heet, later als linkermiddenvelder. Willie Overtoom haalt de nationale selecties in diverse leeftijdscategorieën.

Maar in Jong AZ, het voorportaal van het echte werk, stagneert zijn opkomst. 'AZ had veel spelers die in het tweede elftal aan hun speeltijd moesten komen. Had je de hele week hard getraind, werd je gepasseerd omdat zij hun minuten moesten maken.' Het is de eerste en ook de enige keer dat er opwinding doorklinkt in zijn stem.

Gefrustreerd?

'Ik ben niet iemand die snel gefrustreerd raakt, maar ik was wel zwaar teleurgesteld. Je doet er alles voor en dat wordt niet gehonoreerd. Andere jongens uit de vertegenwoordigende elftallen kregen een kans, ik niet. Dat was niet gemakkelijk.'

Willie Overtoom wordt, 18 jaar oud, gestald bij Telstar. Maar in IJmuiden komt hij evenmin veel aan spelen toe en na een jaar eindigt het dienstverband met AZ. Een voetbalcarrière lijkt in de knop gebroken. 'Maar ik was ook het plezier in voetbal kwijt, dat was misschien wel het ergste.'

Via een omweg vindt hij dat plezier terug bij Hollandia, een toonaangevende amateurclub uit Hoorn. 'Ik kwam terecht in een leuke spelersgroep, jongens met wie ik nog steeds contact heb. Als het kan en ik ben in de buurt, ga ik ook altijd even kijken bij de wedstrijden.'

Na twee seizoenen Hollandia wordt hij opnieuw ontdekt, ditmaal door Heracles dat hem een tweede kans gunt als profvoetballer. Het is een hele overstap van zijn toenmalige woonplaats Alkmaar naar Almelo, en dat is het altijd wel gebleven.

'Als ik met mijn dochtertje wat wil doen, zitten we al gauw drie kwartier in de auto. Op zich woon je hier prima in Almelo, lekker rustig, maar het zou wel fijn zijn als er wat meer te doen was hier in de buurt.'

Al meteen in het eerste seizoen, als Heracles onder leiding van Gert Heerkes nog een ploeg is die degradatie uit de eredivisie moet afwenden, wordt er vaak een beroep gedaan op Willie Overtoom. 'Ik was bij AZ wel wat gewend, dus dat scheelde. Voor de rest was het vooral een kwestie van veel krachttrainingen en genoeg rust pakken.'

De daaropvolgende seizoenen wordt het voetbal steeds verzorgder met de achtereenvolgende trainers Gertjan Verbeek en Peter Bosz. In dat combinatiespel wordt de kleine, behendige Willie Overtoom een dusdanig belangrijke pion dat Bosz hem eind vorig seizoen bestempelde tot potentiële international. Zijn baltechniek is er een voor fijnproevers.

'Ik weet dat ik goed kan voetballen en het is mooi om die bevestiging te krijgen van Peter Bosz en van Hendrie Krüzen, de assistent-trainer. Ze hebben zelf ook allebei in het Nederlands elftal gespeeld, dus dat zegt me wel wat. Maar ik weet ook voor mezelf dat ik er nog niet ben.

'En wat voor mij geldt, geldt ook voor jonge jongens als Strootman, Wijnaldum en Luuk de Jong. Als je in zo'n goed elftal speelt, wordt het voetballen alleen maar makkelijker. Dat zie je bij Barcelona ook, jongens die moeiteloos meedraaien. Het wordt pas moeilijk als ze bij Barcelona weggaan. Je hebt het makkelijker als je van een kleine club naar een grote club gaat dan andersom.'

Zijn laatste ervaringen in Oranje doet Willie Overtoom op in het olympisch elftal. Daarna raakt hij buiten beeld. Het aanzoek uit Kameroen, eind vorig seizoen, is dus het overwegen waard. 'Ze hadden me al een tijdje gevolgd en vonden me interessant. In die tijd werd er ook gesproken met andere voetballers in Europa die een Kameroense achtergrond hebben.'

Overtoom bezoekt een oefenwedstrijd tegen Marokko en bespreekt zijn mogelijke kandidatuur met de bondscoach. Al met al wordt het zo serieus dat hij voor een essentiële keuze komt te staan: wordt het groen of blijft het oranje?

'Ik vond het echt een heel moeilijke keuze omdat het gevoel voor beide landen even groot is. Omdat ik hier al zolang woon, spreekt Nederland bijna vanzelf. Maar Kameroen heeft me toch ook altijd getrokken.'

Kijk je niet naar wat het best is voor je loopbaan?
'Nee, als ik zo'n keuze maak, moet ik er voor honderd procent achter staan. Dit heet voor mij vooral te maken met trots en dat je de eer van je land gaat verdedigen.'

Hij spreekt erover met de mensen die hem na staan: met zaakwaarnemer Winnie Haatrecht, met zijn moeder ('die vond het ook lastig') en met de Kameroense Ajacied Enoh.

Uiteindelijk is het persoonlijke perspectief doorslaggevend. 'Misschien dat ik ooit nog eens de selectie van het Nederlands elftal haal, dat ik er een paar keer bij zit en dat is het dan. Bij Kameroen heb ik toch meer kans om te spelen.'

Is je Nederlandse scholing als voetballer geen nadeel?
'Nee, er zijn wel meer internationals van Kameroen, die het voetbal in Europa hebben geleerd. Samuel Eto'o ging als tiener ook al naar Real Madrid en Alex Song van Arsenal was ook pas zestien jaar toen hij al in Frankrijk zat. Ik denk dus ook dat het voor mijn carrière een belangrijke stap kan zijn.'

Het contract van Willie Overtoom loopt in 2013 af. Hij heeft bij de technische leiding van Heracles aangegeven aan het eind van dit seizoen open te staan voor een overstap naar een Nederlandse topclub, al sluit Overtoom een buitenlands avontuur evenmin uit.

'Ik ben hier nu vier jaar bij Heracles. Het is zeker geen straf om hier nog een tijdje te blijven, maar het gaat al wel een beetje kriebelen.

'Als ik naar het buitenland ga, moet het wel een competitie zijn, waarin ik tot mijn recht kom. Engeland is nogal fysiek, dat ligt me niet zo. Spanje trekt me veel meer.'