Smeets houdt na grafzet zelfhaat op afstand

De voorspoedig begonnen ontdekkingsreis van debutant Jan Smeets in het Corus-toernooi voerde de afgelopen dagen door duister en eenzaam gebied....

Smeets slaagde ruimschoots voor dit examen door zondag met zwart tegen de nieuwe koploper, de Slowaak Sergei Movsesian, een ruime remise te behalen. Hij ontving van vele kanten de hoogste lof. Alle ervaren schakers weten hoe gevaarlijk een speler voor zichzelf kan zijn als het ritme van een goedlopend toernooi wordt onderbroken door een zelf aangerichte ramp.

Het was afschuwelijk wat Smeets zaterdag overkwam. Tegen Morozevitsj verdedigde hij zich zo excellent in een lastige stelling dat er zelfs een moment kwam waarop hij de leiding kon overnemen. Dat ging ongemerkt voorbij, maar geen nood, Smeets wist alle verliesgevaar af te wenden door af te wikkelen naar een remisestand, waarin hem niets meer kon gebeuren. Althans, zo leek het. Toen alle moeilijke zetten achter de rug waren, ontglipte Smeets opeens een grafzet, die alles weggaf.

De avond na de ramp was geen gemakkelijke. De verliezer liet zich troosten door maatje Erwin L’Ami, weerstond de verleiding van een biertje en zocht op tijd zijn bed op. Maar verlichting bracht de nacht nauwelijks, vertelde Smeets: ‘Ik zat er vanmorgen nog steeds compleet doorheen. Bovendien voelt het raar om je na zo’n belachelijke blunder weer gewoon te gaan voorbereiden en je bezig te houden met stellingen waarin de een iets beter staat dan de ander.’

Pas na de ogenschijnlijk gemakkelijke, maar in werkelijkheid loodzware remise tegen Movsesian was Smeets weer min of meer de oude: ‘Ik wist heel goed hoe belangrijk deze partij was. Na een tweede nederlaag bestaat het gevaar dat je aan het rotgevoel begint te wennen. Ik heb het in het verleden in de B-groep meer dan eens meegemaakt. Voordat je het weet, is je toernooi kapot.’

Ook de twee andere Nederlandse deelnemers toonden mentale hardheid. Daniel Stellwagen gelukte zaterdag tegen Kamsky een miraculeuze ontsnapping uit een compleet verloren stand. Toen hij niets meer te hopen had, offerde Stellwagen een toren om de koning van zijn tegenstander te kunnen bestoken met een serie schaakjes. De wanhoopspoging had succes, toen Kamsky nonchalant zijn koning de verkeerde kant op stuurde. Hij begon pas te denken, toen het te laat was en eeuwig schaak een feit was.

Loek van Wely volgde dit inspirerende voorbeeld door zondag een hopeloze stand te redden. Hij slaagde erin tegenstander Levon Aronian in tijdnood het hoofd op hol te jagen met een verrassende, maar incorrecte koningsmars. Met iets meer bedenktijd zou Aronian de juiste oplossing zeker gevonden hebben, nu werd Van Wely’s bluf beloond met een half punt. ‘Eindelijk wraak’, verzuchtte Van Wely. ‘Zo vaak heb ik tegen deze jongens in tijdnood gewonnen stellingen verpest dat het geweldig voelt een van hen eens terug te pakken.’

Intussen is de strijd om de hoofdprijs na een nederlaag van de tijdelijke koploper Karjakin tegen Ivantsjoek weer volledig open en mogen tien van de veertien deelnemers nog hoop koesteren. Of misschien zelfs dertien. De enige, die echt niet meer meetelt, is Morozevitsj, die al vijf nullen heeft moeten incasseren. Hij won ook tweemaal. Van twee Nederlanders.