Dit is 'onze' nieuwe jonge schaakheld: Anish Giri (16)

WIJK AAN ZEE - Onze nieuwe held heet hij in Wijk aan Zee, ook wel: onze nieuwe jonge held. Zijn naam is Anish Giri en zijn heldendom speelt zich af op het schaakbord.

Het is nog een jongetje, zo dun als een potlood, dat dinsdagmiddag plaatsneemt achter een van de borden in Wijk aan Zee. De Noord-Hollandse badplaats huisvest sinds 1938 een van de belangrijkste schaaktoernooien ter wereld. Het verpandt zijn naam aan het naburige staalbedrijf. Nu is dat dus Tata.

Max Euwe won het toernooi wel eens, Jan Hein Donner ook, en Jan Timman was de laatste Nederlandse winnaar. Dat was in 1985 toen Hoogovens de Nederlandse eer op het gebied van staal nog hoog hield. En nu is er Anish Giri, slechts 16 jaar oud.

Veelbelovend
In de kleine kring van het schaken geldt zijn naam al langer als veelbelovend. Maar met de zege maandagmiddag in Wijk aan Zee op Magnus Carlsen, de nummer één van de wereld, kreeg die naam opeens een veel breder bereik. Directeur Mark van der Werf van de Nederlandse schaakbond. 'Dat is net zoiets als dat De Bakker in het tennis wint van Rafael Nadal.' Herstel: 'Dat een junior wint van Nadal.'

Wanneer Van der Werf over Giri spreekt als 'onze nieuwe held', dan is dat een begrip onder voorbehoud. Anish Giri is geboren in het Russische Sint-Petersburg als zoon van een Russische moeder en een Nepalese vader. Het werk van de laatste voerde het gezin in 2008 naar Nederland, naar Delft om precies te zijn, waar hij aan de slag ging bij een onderzoeksbureau.

Schaaknederlander
Nu gaat vwo-scholier Anish door het leven als schaaknederlander en kwam als zodanig in actie op de schaakolympiade. Maar hij hoeft pas in 2013, 18 jaar oud, te kiezen voor het land dat als hij zijn vaderland beschouwt. Vader Giri heeft al gezegd voorlopig in Nederland te willen blijven.

Maar zoon Giri laat zijn paspoortkeuze nog in het midden. Rusland, en dan vooral Sint-Petersburg, voelt nog steeds het meest als thuis. Nederland is hem dierbaar vanwege alle inspanningen die zijn gedaan om zijn schaaktalent te ontwikkelen.

Kort na aankomst bleek hoe groot dat was toen Giri een toernooi in Hilversum won. Dat bleek allerminst toeval. In 2009 werd hij de jongste Nederlandse schaakkampioen uit de geschiedenis, in 2010 won hij het B-toernooi in Wijk aan Zee en nu meet hij zich in hetzelfde dorp met de besten van de wereld.

Onbevangen en nieuwsgierig
Bondscoach Vladimir Tsjoetsjelov, een in België belandde Rus, heeft zich over hem ontfermd en is diep onder de indruk van Giri's mogelijkheden. Zijn onbevangenheid en nieuwsgierigheid beschouwt Tsjoetsjelov als zijn belangrijkste wapens. 'Anish heeft in Rusland gewoond, een tijd in Japan en nu in Nederland. Jongeren die zo veel van de wereld hebben gezien, staan overal voor open.'

Het heeft misschien ook wel bijgedragen aan zijn vermogen zich aan te passen, een belangrijk facet van zijn spel. Tsjoetsjelov: 'Als Anish eenmaal door de opening van het spel is, is hij nauwelijks meer te verslaan. Hij kan het tegen elk type speler opnemen. Zijn improvisatievermogen en snelheid van denken is fenomenaal.'

Computer
Van der Werf schaart Giri daarmee bij een nieuwe generatie schakers, die al op jonge leeftijd het hoogste niveau aankan. 'Vorige generaties moesten alles uit de boeken halen. Deze schakers halen al hun kennis uit de computer en zijn daarmee zo vertrouwd dat ze dat heel gericht kunnen doen en meteen benutten in hun spel. Niet voor niets zie je dit jaar opvallend veel jonge spelers in het A-toernooi.' Ook de Noor Carlsen is pas twintig jaar.

Volgens Van der Werf volgt Anish Giri met zijn prestatiecurve de lijn van de huidige nummer één en dus zou Nederland binnen vijf jaar wel eens de nieuwe wereldkampioen schaken kunnen huisvesten; na tachtig jaar een opvolger voor Euwe. De directeur van de schaakbond die zegt voortekenen te hebben dat Giri inderdaad kiest voor de Nederlandse nationaliteit, ziet in hem het rolmodel dat het nationale schaken eindelijk weer een gezicht geeft.

Remise
Dinsdagmiddag speelt het aanstaande rolmodel in de vierde ronde tegen de Japanse Amerikaan Hikaru Nakamura. Het wordt remise na een lastige partij. Anish Giri begint aan de rustdag op een derde plaats in de rangschikking.

Lees verder in de Volkskrant