Still uit promovideo van FinFisher.
Still uit promovideo van FinFisher. © YouTube

Politie gebruikt mogelijk omstreden spionagesoftware

Digitale activisten hebben een Duits-Brits bedrijf gehackt dat geheime spionagesoftware aan overheden en opsporingsautoriteiten verkoopt. De Nederlandse politie lijkt ook tot de klanten te behoren.

Gisteren verscheen op internet een enorme berg aan technische en klanteninformatie van het bedrijf Gamma International. Dat is de maker van FinFisher, een softwareprogramma waarmee computers kunnen worden geïnfecteerd om op afstand bestanden te kopiëren, beeldschermkopieën te maken en toetsaanslagen te registreren. Spionagesoftware dus, die alleen wordt verkocht aan overheden.

De hack is een grote overwinning voor burgerrechtenactivisten. FinFisher werd onder meer door de overheid van Bahrein gebruikt om de computers van dissidenten te bespioneren gedurende de Arabische Lente. Sindsdien liggen het programma en het bedrijf onder vuur. Er wordt onder meer gepleit voor exportregels voor dergelijke software.

Politie mogelijk ook klant
Ook de Nederlandse politie lijkt gebruik te maken van het programma. In de gehackte klantenbestanden werd een versleutelingscode gevonden die toebehoort aan een lid van de Nationale Eenheid, de landelijke politie in Driebergen. De match werd gevonden door de Nederlandse hacker Jurre van Bergen, die zich met andere digitale experts op de geopenbaarde informatie had gestort.

Vervolgens werd duidelijk dat deze klant, waarschijnlijk de Nederlandse politie dus, gebruik maakt van drie van Gamma's softwareprogramma's. De licentie zou lopen van 2012 tot 2015.

In Nederland is het op afstand hacken en overnemen van verdachte computers door de politie niet toegestaan. Er is een nieuwe wet in de maak (Wet Computercriminaliteit III), die daar verandering in moet brengen.

Wob-verzoek
'Het is raar dat de politie die producten nu al in gebruik heeft', zegt Rejo Zenger van digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom. 'Bovendien hebben ze dat altijd verzwegen.' Zenger diende in 2012 een Wob-verzoek in om te vragen naar het gebruik van spyware. Toen kreeg hij als antwoord dat er geen documenten over waren gevonden.

Een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie benadrukt dat het gebruik van spyware onder voorwaarden al is toegestaan. Dan gaat het om de installatie van deze software ter plekke, niet om het van afstand overnemen (en live volgen) van de activiteiten op de computer.