Afrikaanse migranten houden hun telefoons in de lucht in een poging een goedkoop netwerk op te vangen van buurland Somalië, zodat ze hun familie over de grens kunnen bellen. (John Stanmeyer, World Press Photo 2013)
Afrikaanse migranten houden hun telefoons in de lucht in een poging een goedkoop netwerk op te vangen van buurland Somalië, zodat ze hun familie over de grens kunnen bellen. (John Stanmeyer, World Press Photo 2013) © EPA

Outernet: in 2015 gratis internet per satelliet, ook in censuurlanden

Gratis internet voor iedereen, ook in censuurlanden als China en Noord-Korea. Dat is de droom van Outernet, een Amerikaans project waarbij 150 satellieten in een baan rond de aarde voor data zorgen zodat iedereen van onder andere nieuws, films, muziek, wegenkaarten en Wikipedia kan worden voorzien. De satellieten, ter grootte van een melkpak, zullen als alles volgens schema gaat in juni van 2015 gelanceerd worden.

De 150 satellieten die de ruimte in worden gestuurd vormen een net om de aarde. Op de satellieten wordt vanaf de grond data opgeslagen die vervolgens door gebruikers kan worden gedownload.

Het is misschien niet zo snel en veelzijdig als het alomvattende internet, en de gebruiker is afhankelijk van de content die vanaf grondstations op de satellieten wordt gezet, maar de bedenkers van Outernet denken dat vooral mensen in censuurlanden, gebieden met weinig internetbereik en landen met hoge internetkosten veel aan de dienst zullen hebben.

Zo schrijft Outernet op zijn site: 'Het uitzenden van onze data zorgt ervoor dat mensen niet maandelijks hoge bedragen moeten betalen aan internetabonnementen die vaak te duur zijn voor de normale burger. In sommige plekken, zoals op het platteland en in afgelegen gebieden, bestaan er gewoon geen telefoonmasten en internetkabels en in andere landen is veel basic informatie niet bereikbaar door de censuur dat het land hanteert.'

 
Het zal een uitdaging zijn om aan dezelfde snelheid van datavoorziening te komen als een 2G netwerk, maar het is niet onmogelijk.
Jasper Bouwmeester

Nooddienst
Naast data als nieuws, films, muziek en alle content van Wikipedia, zet het bedrijf een nooddienst op. Hierdoor kan bij noodgevallen overal ter wereld gecommuniceerd worden. Dit kan handig zijn als er een ongeluk of ramp voltrekt in landen of gebieden waar weinig bereik is of als er geen netwerkverbinding mogelijk is, zoals ook op zee.

'Het is zeker mogelijk om dit project uit te voeren', zegt Jasper Bouwmeester van de faculteit Lucht- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft. 'Het zal een uitdaging zijn om aan dezelfde snelheid van datavoorziening te komen als een 2G netwerk, maar het is niet onmogelijk.' Zelf is Bouwmeester bezig met een project waarbij hij 4050 kleine satellieten de ruimte in wil sturen om foto's van de aarde te maken.

Wereldomspannend net
'Met 4050 satellieten kun je een wereldomspannend net maken, maar met 150 is dit ook mogelijk', zegt Bouwmeester. '150 is geen gek aantal als je naar hele lage banen om de aarde gaat van rond de 300 kilometer. De reden om voor meer satellieten te gaan is vooral om de hoeveelheid data die je naar beneden kunt versturen te vergroten.'

Een accuraat kostenplaatje heeft Outernet nog niet, maar honderden miljoenen hoeft het project niet te kosten volgens bedenker en projectleider Syed Karim. 'Wij willen ervoor zorgen dat naar alle plekken in de wereld data kan worden gezonden, dit kan met goedkope satellieten', zegt hij op de site. 'Alles bij elkaar zal het tientallen miljoenen euro's kosten, geen onoverkoombare brug als je ziet dat er met crowdfunding soortgelijke bedragen worden opgehaald.'

 
Een Volkskrant inclusief foto's naar beneden sturen zal wellicht in een half uurtje kunnen, dus nog steeds een uitermate interessant concept voor landen met censuur.
Jasper Bouwmeester

50 miljoen euro
Bouwmeester kan zich wel vinden in de prijsschatting van Outernet. 'De kosten van het totale project schat ik in de orde van 50 miljoen euro', zegt hij. Toch heeft Bouwmeester nog zijn twijfels over de succesfactor van het project. 'Als je censuur in een land uit de weg wilt gaan, moeten de antennesystemen op de grond onzichtbaar zijn. Een grote schotel op het land die de satellieten volgt is dus niet reëel en moet je overgaan tot een simpele antenne.'

Door het gebruik van een simpele antenne of een mobiele telefoon met ingebouwde antenne, verliest de gebruiker volgen Bouwmeester veel potentiële bandbreedte. 'Mijn inschatting is dat een soort moderne versie van teletekst haalbaar is. Een Volkskrant inclusief foto's naar beneden sturen zal wellicht in een half uurtje kunnen, dus nog steeds een uitermate interessant concept voor landen met censuur', aldus Jasper Bouwmeester.

Agendapunten
Het project Outernet verloopt in verschillende stages. De eerste stap is genomen in december toen de technische evaluatie was. Het eerstvolgende agendapunt zal in juni van dit jaar zijn, als een prototype van de kleine satellieten wordt gemaakt en getest. In de maanden tot de uiteindelijke lancering in juni van 2015 zal het team van Outernet blijven testen en satellieten fabriceren tot het klaar is voor de lancering.

Al eerder zijn dit soort kleine satellieten de ruimte ingestuurd. De meest bekende kleine satelliet is de CubeSat, een nanosatelliet van ongeveer 10 bij 10 centimeter die gebruikt wordt voor ruimteonderzoek en werkt op zonnepanelen. De kleine satelliet gaat opgestapeld met andere satellieten mee met een commerciële ruimtevlucht. De eigenaar van de kleine satellieten hoeft hierdoor geen eigen raket te ontwerpen en bouwen wat al gauw oploopt tot miljarden euro's.