'Cookiemuur' op Volkskrant.nl
'Cookiemuur' op Volkskrant.nl © UNKNOWN

'Er is gewoon niet goed over de cookiewet nagedacht'

Het ziet ernaar uit dat de cookiewet op enkele belangrijke punten aangepast gaat worden. Maar dat gebeurt pas nadat iedereen zijn ongenoegen heeft geuit over de vele pop-ups waarmee internetters als gevolg van die cookiewet worden geconfronteerd, zo bleek gisteravond tijdens een debat in de Tweede Kamer. Terwijl de Kamer zelf om die expliciete toestemming had gevraagd. Had men dit niet van tevoren kunnen zien aankomen?

De cookiewet vloeit voort uit een Europese richtlijn die in mei 2011 in werking trad, en die is bedoeld om ervoor te zorgen dat Europese burgers niet langer ongemerkt op het internet worden gevolgd. Het is aan de afzonderlijke lidstaten om wetgeving te implementeren. Nederland is daarbij veel strenger geweest dan de meeste andere Europese landen.

D66 was in 2011 samen met PVV, PvdA en SP voorstander van die strenge implementatie: bedrijven mogen alleen cookies op hun site plaatsen als de bezoeker daar impliciet mee akkoord gaat. Nu de internetter wordt bestookt met pop-ups en cookiemuren, dringen de partijen bij minister Kamp van Economische zaken juist aan op een versoepeling van de wet.

Onwenselijke uitkomst
Volgens D66-Kamerlid Kees Verhoeven is zijn partij echter niet van standpunt veranderd. 'Het principe van de wet blijven we steunen. Veel mensen weten niet dat ze door commerciële partijen op internet worden gevolgd van de ene site naar de andere, en daar wilden we bij het aannemen van de wet wat aan doen. Dat is nog steeds zo. Maar die pop-ups zijn een onwenselijke uitkomst van de cookiewet. Bovendien heerst er bij veel website-eigenaren nog onduidelijkheid over wat wel en niet mag. Daarom vinden we dat de bestaande wet op punten moet worden aangepast om meer duidelijkheid te scheppen.'

De verplichting aan websites om instemming te vragen voor cookiegebruik moet daarom beperkt worden tot zogenoemde 'tracking cookies': bestandjes die door onder meer adverteerders worden gebruikt om te zien naar welke andere sites een bezoeker surft. Nu geldt dit ook nog voor analytische cookies, die worden gebruikt om het verkeer te meten. Dat laatste blijkt veel websites nu te nopen tot pop-ups en cookiemuren, waarbij de bezoekers die cookies niet accepteren helemaal geen toegang krijgen tot de desbetreffende site. Verhoeven bepleitte gisteren tijdens het cookiedebat dan ook voor versoepeling. Minister Kamp gaat daarin mee, en zegt nog ongeveer een maand nodig te hebben om met een aanpassing te komen.

Als de versoepeling er inderdaad komt, gaat de Nederlandse cookiewet erg veel weghebben van die van Groot-Brittannië. Daar moeten bezoekers wel eerst worden geïnformeerd over het cookiegebruik, maar als ze vervolgens de site toch gebruiken, mag de website ervan uitgaan dat ze ermee akkoord zijn gegaan. 'D66 is tegen deze zogenoemde 'implied consent', want dan is er geen sprake meer van expliciete toestemming van de bezoeker', aldus Verhoeven. 'Dat is niet zoals de Europese richtlijn het voorschrijft. Het verbaast me dan ook dat de minister heeft aangegeven dat hij overweegt om die kant op te gaan.' Volgens Verhoeven is het daarom nu vooral spannend wat coalitiepartij PvdA op dit punt gaat doen.

Nagedacht
Volgens IT-onderzoeksjournalist Brenno de Winter is er van tevoren te weinig nagedacht over de cookiewet. 'De insteek was: alle cookies zijn fout. Er werd te weinig onderscheid gemaakt tussen de verschillende soorten cookies, en de wet is veel te algemeen geschreven. Natuurlijk is het goed dat er aan de privacy van gebruikers wordt gedacht, maar op deze manier werkt het niet. Het is veel te complex en de vraag is of je er de privacy uiteindelijk wel mee beschermt. Het was veel beter geweest om de cookieregelgeving aan de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) te hangen.'

Dat vindt ook Wouter Dammers, juridisch adviseur bij ICTRecht en gespecialiseerd in privacyrecht. 'In de Wbp staat niet dat de gebruiker expliciet toestemming moet geven voor het gebruik van cookies, maar wel dat dat moet gebeuren door middel van een actieve handeling. Dat hoeft dus geen pop-up of cookiemuur te zijn, maar kan ook met een balkje onderin beeld dat de gebruiker informeert, en vervolgens doorlinkt naar de website. De (home)pagina die de bezoeker ziet voor er verder is geklikt, is dan cookievrij.' Dammers erkent dat de huidige oplossing niet altijd aantrekkelijk is voor commerciële websites, omdat die het vaak vooral moeten hebben van advertenties op de eerst bezochte pagina. En om die zo goed mogelijk in te zetten kunnen cookies vereist zijn.

'Een andere oplossing zou kunnen zijn webbrowsers te verplichten om het gemakkelijker te maken om via de instellingen van de webbrowser de cookies voor specifieke sites in en uit te schakelen, door middel van zogenaamde Do Not Track-instellingen. Dan leg je het probleem niet langer bij de sites neer. Bovendien maakt dat het een stuk gemakkelijker voor grote buitenlandse sites met Europese bezoekers, zoals Google en Facebook, die zich eigenlijk ook aan de implementatie van de  de Europese richtlijn zouden moeten houden.'