Wikipedia gaat offline

Eenderde van de Amerikanen raadpleegt geregeld Wikipedia, een van de best bezochte websites. Nu verschijnt Wikipedia op cd...

Kennis op een koopje: op Marktplaats, de digitale rommelzolder van Nederland, staan in de rubriek Encyclopedieën 385 edities van de Winkler Prins te koop, 195 naslagwerken van Het Spectrum, 133 exemplaren van de Oosthoek, 58 Larousses en 19 keer het neusje van de zalm – de Encyclopaedia Britannica.

Veel t.e.a.b. of prijs n.o.t.k., maar voor bijvoorbeeld de vijftiende editie van de Britannica – dertig delen plus twee toegiften – hoeft ene Bart uit Haarlem niet meer dan 100 euro te hebben.

De 790 naslagwerken vormen een imposant overschot aan tweedehands informatie. Met de komst van internet lijkt het papieren naslagwerk te hebben afgedaan.

Dus waarom brengt de on-line encyclopedie Wikipedia zijn gebundelde kennis uit op cd en zijn er zelfs plannen een papieren editie van de online volksencyclopedie op de markt brengen?

‘Het is onze missie kennis beschikbaar te maken voor iedereen’, laat de Wikimedia Foundation weten, de organisatie die de praktische kanten van het internetnaslagwerk voor zijn rekening neemt. ‘Met een Wikipedia op schijf bereiken we ook een publiek dat geen toegang heeft tot internet.’

De eerste Wikipedia Version 0.5 CD bevat tegen de tweeduizend lemma’s over beeldende kunst, literatuur, wetenschap en geschiedenis van de ruim 1,7 miljoen die in de Engelstalige editie van Wikipedia zijn te vinden.

Toonkamer
Het is een toonkamer van het beste van Wikipedia. De artikelen werden niet uitgekozen door een redactie van vlees en bloed, maar door een computer die naging hoe goed de diverse lemma’s door de gebruikers werden beoordeeld. De cd-Wikipedia kost 13,99 dollar (10,45 euro) plus verzendkosten. De cd kan ook kosteloos als digitaal bestand worden gedownload en daarna met een computer op schijf worden gezet.

Vrijwilligers hebben wel bekeken of er geen aanstootgevende taal in staat of andere tekenen van vandalisme. Er is ook gekozen voor onderwerpen die niet te veel in het brandpunt van de actualiteit staan, of in het centrum van een controverse. ‘De cd moet een jaar of twee mee kunnen’, zegt Martin A. Walker, een hoogleraar chemie aan de State University of New York in Potsdam (VS) die het project coördineerde.

Er staat voor de komende weken een Poolse cd op stapel, met 239 duizend lemma’s. Een Franse versie staat voor later dit jaar gepland.

Opgeschoonde artikelen
Het is niet de eerste keer dat Wikipedia offline verschijnt. De liefdadigheidsinstelling SOS Children bracht vorig jaar al een gratis naslagwerk uit met artikelen uit de Wikipedia. Die waren ‘opgeschoond’ door vrijwilligers en geschikt gemaakt voor een publiek van 8- tot 15-jarigen.

In november 2004 publiceerde een Duitse uitgever, Directmedia in Berlijn, ook al een momentopname op cd van de Duitstalige editie van Wikipedia. Een team van zeventig wikipedians controleerde de 132 duizend artikelen en 1.200 beelden op fouten en schunnige taal. Er werden 40 duizend cd’s verzonden aan geregistreerde klanten.

Een half jaar later brachten de Berlijners een dvd uit met 205 duizend lemma’s, ofwel 2,7 gigabyte aan kennis uit de volksencyclopedie. Directmedia verkocht er dertigduizend van, voor 9,90 euro per stuk. Daarvan werd een euro afgedragen aan Wikimedia Deutschland.

In december 2006 volgde een editie op een dvd met 300 duizend artikelen, 100 duizend illustraties en een boek dat in 139 pagina’s uitlegt hoe Wikipedia werkt.

Een project van uitgeverij Zenodot, een dochter van Directmedia, om de Wikipedia ook op papier uit te brengen is in de ijskast gezet. Het had een naslagwerk moeten opleveren van honderd delen met elk achthonderd pagina’s. Het laatste boek zou in 2010 verschijnen. Volgens Zenodot was de animo onder vrijwilligers te laag.