‘Gratis’ Christina Aguilera heeft veel meer fans

Alles van waarde is weerloos, sprak de dichter Lucebert ooit. Alles van waarde wordt gratis, zegt de moderne consument hem na....

‘De gelegenheid maakt de dief’, zegt Stefan Peters van marktonderzoeker Intomart GfK. Omdat het zo verdomde eenvoudig is om muziek en films van internet te halen zonder een kassa te passeren, gebeurt dat op grote schaal.

Circa 60 procent haalt regelmatig muziek van internet, zo blijkt een recente peiling van Intomart GfK; 4,9 procent doet dat louter bij betaalde aanbieders en 42,8 procent alleen als het gratis is. Een derde groep, 13,8 procent, vult gratis én betaald zijn collectie aan.

Peters is niet verbaasd dat er zo massaal en gratis wordt gedownload. Wat hem wel opvalt, is het gemak waarmee dat gebeurt. Iets meer dan 35 procent ziet niks onoorbaars in het downloaden van een illegale kopie van de nieuwste cd van Christina Aguilera. Ruim een kwart (26,8 procent) zegt niet eens te weten wat wel en niet mag.

De Nederlandse rechtspraktijk helpt niet echt, erkent Peters. ‘De rechter heeft gezegd dat downloaden mag, maar aanbieden niet.’ Bijna de helft van de internetters realiseert zich dat ze artiesten duperen, een kwart is daar het niet mee eens. ‘Ik zie nooit arme artiesten’, liet een ondervraagde aan de Intomart-onderzoekers weten.

De platenindustrie heeft deze houding van de consument de afgelopen periode het meest gevoeld. Al jaren daalt de verkoop van muziek op de traditionele geluidsdrager, zoals de cd. Ook in het eerste halfjaar van 2006 werd in Nederland minder muziek op schijf of band verkocht – van ruim 145 miljoen euro naar iets meer dan 132 miljoen, meldde de branchevereniging NVPI deze zomer. De verkoop van singles dook voor het eerst onder het miljoen exemplaren, tegen 8,8 miljoen ‘volledige’ albums. De NVPI constateerde wel opgelucht dat het tempo waarin de markt afkalft, in elk geval wat aan het afnemen is.

De platenindustrie staat niet alleen in zijn jammerklacht. De Motion Picture Association of America (MPAA), een lobbygroep van de grootste filmmaatschappijen, rekende in mei van dit jaar uit wat de piraterij op internet de Nederlandse filmsector kost. De MPAA kwam voor 2005 uit op 82 miljoen euro oftewel 10 procent minder omzet voor bioscopen, dvd-winkels, verhuurders en postorderbedrijven, rekende Ruud Lamers van het Platform Filmwereld het tv-programma NOVA voor.

De legale verkoop van films biedt amper soelaas. De winkelketen Free Record Shop verkocht dit jaar de film Harry Potter en de Vuurbeker als download duizend keer via zijn webfiliaal. Via het illegale circuit werd Harry Potter naar schatting 100 duizend keer binnengehaald, aldus Lamers in NOVA.

De consument raakt aan gratis gewend. Zo liet de internetaanbieder Tiscali vorige week weten zijn muziekwinkel te sluiten. ‘Uit onderzoek is gebleken dat minder abonnees dan verwacht er gebruik van maken’, aldus de provider.

Dat gaat niet alleen op voor muziek. Spits en Metro - gezamenlijke oplage bijna 900 duizend exemplaren – stillen de nieuwshonger van een groot aantal consumenten. Van de ondervraagden in de Intomart-peiling zegt 46 procent geen toegevoegde waarde te zien van betaalde kranten.