Zappen nieuwe stijl op YouTube

De videosite YouTube is in korte tijd uitgegroeid tot een succes. Aan grappige filmpjes is geen gebrek. Alleen al in de maand maart bezochten 12,8 miljoen Amerikanen de site...

Alle zestien kaarten tijdens Nederland – Portugal nog eens overzichtelijk achter elkaar gemonteerd. Een jong katje in gevecht met een computerscherm. Oude en nieuwe clips van bekende of obscure bandjes. Eindeloos veel tieners en twintigers die gezeten voor de webcam hun leven bespreken. En parodieën, heel veel parodieën, op muziekvideo’s, films en tv-programma’s.

Het is allemaal te zien op de videowebsite YouTube, dit jaar zo ongeveer de hipste plek op het web, waar gebruikers op eenvoudige wijze filmpjes kunnen plaatsen. Dit is zappen nieuwe stijl. Dit is, zoals YouTube het graag mag formuleren, een nieuwe, democratische clipcultuur. ‘Iedereen kan zelf uitzenden, en de gemeenschap bepaalt wat populair is’, zegt een woordvoerster.

Virale video

Jolige, opmerkelijke en ronduit bizarre video’s zijn altijd populair geweest op internet. Japanse spelshows, spectaculaire botsingen, en veel grofkorrelige beelden van mensen die iets geks doen of overkomt. Was het niet de collega een paar bureaus verderop, dan was het misschien een verre vriend, maar altijd was er wel iemand in de omgeving die mailtjes rondstuurde met links naar gekke filmpjes. Moet je dit zien! Daarna kon je zelf weer goede sier maken door het bericht aan anderen te sturen.

Zo werd al in 1996 een animatie van een dansende baby een hit. Van een paar jaar geleden dateert de Star Wars Kid, een corpulente Amerikaanse puber die op vrij waardeloze wijze een gevecht van Darth Maul uit de sf-films Star Wars naspeelt. Zijn opname werd in de videozaal van zijn school gevonden en door een paar ettertjes op het web gezet. Lachen, leek ze dat, en veel internetters gaven ze gelijk. (Lang niet altijd speelt de ster vrijwillig mee. Gluurfilmpjes van vecht- of vrijpartijen zijn in trek. De Star Wars Kid begon een zaak tegen de jongens, die een paar maanden geleden werd geschikt.)

Het zijn een paar klassiekers in de geschiedenis van de virale video, zoals de filmpjes heten die zich 'als een virus' verspreiden over het web. Maar het is kinderspel vergeleken bij wat nu aan zelfgemaakte filmpjes te zien is.

Dankzij de nieuwe videosites is het een fluitje van een cent beelden online te krijgen. Talloze hebben het afgelopen jaar het licht gezien. In Nederland probeert KPN het met Shoobidoo. Ook de populaire netwerksite Hyves, waar twee miljoen mensen van wie 1,1 miljoen Nederlanders vertellen wie zij zijn en wie hun vrienden zijn, is een videosite begonnen.

Het bezoek aan de videosites stijgt elke maand nog fors. YouTube, met het motto Broadcast Yourself, is de onbetwiste koploper. De site was er vroeg bij en heeft, in de woorden van medeoprichter Raymond Spanjar van Hyves, de ‘aantrekkingskracht van de grootste’. Vorig jaar ging het op het web nog vooral over Flickr, een site waar je makkelijk foto’s kunt plaatsen en delen. Nu gaat alle aandacht uit naar YouTube, dat eigenlijk hetzelfde doet maar dan voor video.

Zestigduizend clips per dag

Het is een verhaal uit het handboek voor succesvolle internetbedrijven (waarbij ook lijkt te horen dat vooralsnog geen winst wordt gemaakt, daar moeten ‘slimme advertenties’ voor gaan zorgen). Oprichters Chad Hurley en Steve Chen, twintigers werkzaam in de Californische internetsector, ontmoetten elkaar op een feestje en bespraken hoe lastig het eigenlijk is videobeelden van digitale camera’s uit te wisselen. Zo ontstond het idee voor de site. Een jaar later is het bedrijf met ongeveer dertig medewerkers, gevestigd in een klein pand boven een pizzeria in San Mateo, het middelpunt van de online videocultuur.

Volgens cijfers van marktonderzoeker Nielsen/Netratings bezochten in maart 12,8 miljoen Amerikanen YouTube, liefst 60 procent meer dan de grote concurrent, de videosite van internetgigant Google. Inmiddels worden volgens YouTube dagelijks zeventig miljoen video’s bekeken en zestigduizend nieuwe geplaatst.

Het gros van de clips is veroordeeld tot de stoffige kelders van het web, en dat is misschien ook maar beter zo, maar in potentie staat de amateurfilmer een miljoenenpubliek ter beschikking.

Pomme en Kelly, twee 15-jarige meisjes uit Apeldoorn, hebben begin dit jaar ervaren hoe hard het kan gaan. Gezeten voor de webcam playbackten ze op theatrale wijze Aretha Franklins grote hit Respect en plaatsten de opname op hun weblog. Ze wonnen er een online Idols voor imitaties mee en mochten hun opwachting maken op radio en tv.

De populairste clip op YouTube tot nog toe, een registratie van een artiest die in zes minuten alle merkwaardige dansjes opvoert die vijftig jaar popmuziek heeft opgeleverd, is 27 miljoen keer bekeken.

Vriend of vijand

De entertainmentbranche heeft dubbele gevoelens bij YouTube. De site heeft een overwegend jong publiek dat voor tv-stations steeds moeilijker te bereiken is. Daarom zijn zenders als NBC en MTV met het bedrijf in zee gegaan. Tegelijk wemelt het er van het auteursrechterlijk beschermd materiaal. Als een producent een leuk fragment niet plaatst, is er altijd iemand anders die het wel doet. Hetzelfde NBC dat vorige week een contract sloot, liet eerder dit jaar een populaire clip uit het humoristische programma Saturday Night Live verwijderen.

Tv komt naar de videosites, en de videosites komen naar tv. Hyves wil in ieder geval in de tweede helft van het jaar een digitaal tv-kanaal beginnen dat gevuld wordt met de clips op de videosite. ‘Ik kijk weinig tv, en als ik het doe valt het vaak gewoon tegen’, zegt Raymond Spanjar. ‘Terwijl veel van de filmpjes die je op het web ziet, zo op tv kunnen. En dat is ook goedkoop, want de maker is tevreden met de erkenning en de aandacht die hij krijgt als zijn clip wordt uitgezonden.'