‘Regiojournalist is een bedreigde diersoort’

‘Het is echt niet zo dat we elke dag met lood in de schoenen naar ons werk gaan, in de hoop dat we het einde van de dag halen. Maar last van de crisis hebben we wel. Erg veel zelfs.’

Hoofdredacteur Kees Pijnappels (47) van De Gelderlander staat komende maand voor wéér een bezuinigingsronde. Het grootste regionale dagblad van Nederland met een oplage van 160 duizend exemplaren – behalve in een groot deel van de provincie Gelderland bezorgd in delen van Noord-Brabant, Limburg en Utrecht – moet afscheid nemen van een aantal redacteuren.

Hoeveel van de 150? ‘Meer dan tien oudere journalisten. Die vertrekken vrijwillig. Maar er komen ook enkele jongere journalisten bij.’

De reorganisatie is tegelijkertijd een verjongingskuur?
‘Tussen 2001 en 2006 zijn geen jongeren aangenomen bij De Gelderlander. Sinds ik aantrad als hoofdredacteur hebben we er in drie jaar een stuk of vijf, zes binnengehaald. Dat is goed, maar het kan natuurlijk altijd beter. De gemiddelde leeftijd op de redactie is nog altijd 46 jaar.’

En nu heeft u uw hoop gericht op minister Ronald Plasterk van OCW?
‘Hij heeft in het voorjaar de belofte gedaan dat hij geld beschikbaar wil stellen voor twee jonge journalisten per krant. Ik wil daar graag gebruik van maken, maar sindsdien hebben we niets meer van het plan vernomen. Hopelijk komt het aan de orde in de behandeling van de mediabegroting dit najaar.’

Sommigen van uw collega’s staan niet te springen om overheidshulp.
‘Vooral rechts georiënteerde media, zoals Elsevier en NRC Handelsblad, moeten er niets van hebben. Ik begrijp hun argumenten. Het moet ook niet zo zijn dat we met De Gelderlander subsidie krijgen van de burgemeester van Nijmegen. Maar op afstand is er niets aan de hand. Dan blijven we journalistiek onafhankelijk. Als de minister het salaris van een journalist betaalt, dan schrijft die echt niet opeens positief over de verkeersproblematiek in Nijmegen.’

Liever vandaag dan morgen.
‘Ik zit niet bedelend langs de kant van de weg. Het gaat ook niet om mijn krant, maar meer over het belang van hoogwaardige journalistiek. Vooral in de regio. Wij schrijven met De Gelderlander voor een kleiner publiek dan een nationaal medium en hebben dus minder opbrengsten. Toch is een regionale journalist even duur als een nationale. De regionale journalist is door de recessie een bedreigde diersoort geworden.’

U pleit voor een verhoging van het mediabudget?
‘Nee, het hoeft helemaal niet meer geld te kosten. Het gaat mij om het ombuigen van subsidiestromen en valse concurrentie. De samenleving stuurt voor honderden miljoenen naar de publieke omroep. Die maakt daar dan quizzen en programma’s als Boer Zoekt Vrouw voor.

‘Ik vind dat dat in de huidige discussie meegenomen moet worden. Plasterk zegt dat hij over de mediatoekomst wil praten, maar de subsidiestroom naar de publieke omroep is voor hem onbespreekbaar.’

De publieke omroep maakt toch ook aan journalistieke programma’s?
‘Natuurlijk, daar zijn voorbeelden genoeg van: NOS Journaal, Den Haag Vandaag. Noem ze maar op. Bij die programma’s hoor je trouwens niemand klagen over de journalistieke onafhankelijkheid. Het kan dus best.

‘Maar wie komen we dan weer tegen op internet? De publieke omroep. We moeten nota bene concurreren met organisaties die wel staatssteun krijgen. Op grond van Europese richtlijnen is dat eigenlijk illegaal. Daar zou de Nederlandse Mededingingsautoriteit eens naar moeten kijken.’

De commissie-Brinkman doet in zijn rapport van afgelopen juni een oproep aan gemeenten en provincies om regionale printmedia meer te gebruiken. Is dat een oplossing?
‘Op zich is het een praktisch middel. Lokale overheden hebben een publicatieplicht voor bijvoorbeeld vergunningen en aanbestedingen. Door daarvoor advertentieruimte te kopen wordt een plaatselijke krant gesteund zonder invloed op de redactionele kolommen.

‘Helaas is de trend tegengesteld. Provincies en gemeenten kiezen voor internet. De oproep van de commissie is goed bedoeld, maar we hebben er niets aan.’

Een andere suggestie is het vormen van regionale mediacentra om tot sterke nieuwssites te komen.
‘Inderdaad, een samenwerking tussen de publieke omroep en kranten. Ik zie niet in hoe dat in de praktijk kan helpen. Als de overheid wil dat Omroep Gelderland en wij in hetzelfde pand gaan zitten, dan mag dat van mij. Als de overheid de huisvestingskosten betaalt. Wat verder het idee is, blijft vaag. Het is aan de minister om wat met het rapport te doen.’

Dan toch maar inhaken bij mediamagnaat Rupert Murdoch om bezoekers van de website te laten betalen voor nieuws?
‘Dat is een utopie. We hebben het publiek verwend en verpest met gratis nieuws. Bij De Gelderlander gaan we een scherpere tweedeling aanbrengen tussen de krant en internet. Kort, snel te consumeren nieuws komt op internet te staan, eventueel met een foto en filmpje. Omdat bezoekers een minuutje op de site zijn en dan weer weggaan. Bij de krant gaan we ons nog meer richten op achtergrond, duiding en opinievorming.’

Nog plannen voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar?
‘We willen onze meerwaarde laten zien, want die verkiezingen zijn bij uitstek ons speelterrein. We willen het nieuws met onze veertien edities zo lokaal mogelijk verslaan, omdat de verkiezingsprogramma’s per gemeente verschillen. Zo willen we mensen er echt bij betrekken.

‘Daarnaast gaan we een verkiezingsronde houden door ons gebied. Met debatten willen we ter plaatse inzicht geven in lokale verkiezingsthema’s. Dat zien wij als een belangrijke functie van de krant: het bevorderen van het debat.’

Met deze bezetting kunt u in de aanloop vast niet alle gemeenteraadsvergaderingen meer volgen.
‘We moeten inderdaad doelmatig opereren, want het gaat om 44 gemeenten. We volgen de agenda's nauwgezet en gaan alleen als het interessant genoeg is.

‘De vraag is of dat vreselijk slecht is. We werken in ieder geval een stuk efficiënter dan vroeger. Wat wel verontrustend is: als we gaan, zijn we vaak het enige onafhankelijke medium op de tribune. Dat zegt wel wat over de huidige staat van de regionale journalistiek.’