Journalisten willen geld voor hun waar

Veel creatieve bedrijfstakken hebben hun rechten in het verleden weten te beschermen, zo niet de journalistiek.

Aldus Kuyf dinsdagavond tijdens een debat in de Amsterdamse Rode Hoed over mogelijke staatssteun aan de pers. De gedrukte kwaliteitsmedia hebben het zwaar: de oplagen en advertentie-inkomsten dalen – langlopende ontwikkelingen die verhevigd worden door de kredietcrisis. Kranten en bladen hebben wel steeds meer lezers, vooral via hun websites. Advertenties op internet leveren echter maar een fractie op van die op papier. De dalende inkomsten worden er dus nauwelijks mee opgelost.

Vanwege het belang van de kwaliteitsjournalistiek stelde mediaminister Ronald Plasterk een commissie in onder leiding van Elco Brinkman, die de toekomst van de pers onderzoekt. Die hoorde dinsdagavond de vertrouwde klachten: de bezorging moet via soepeler regels goedkoper worden gemaakt bijvoorbeeld, en er moet een einde komen aan de valse concurrentie van de publieke omroep: die moet reclamevrij.

Missers
Intussen proberen media in de jacht op inkomsten ook de missers rond het auteursrecht te herstellen. Kuyf noemde het gebruik door de overheid van verhalen uit het Financieele Dagblad als voorbeeld. Volgens de FD-baas slaagde de krant erin te bewijzen dat informatie werd overgenomen, en maakt de RVD sindsdien vier ton per jaar over.

Verder opende Trouw – gevolgd door de Volkskrant – begin dit jaar de jacht op ‘contentpikkers’. De krant had genoeg van het kopiëren van zijn artikelen op internet en schakelde auteursrechtenjager Cozzmoss in, die bijhoudt waar kopij van Trouw op het internet verschijnt. Dat kan relatief onschuldig zijn bij bloggers, maar ook bij duur betaalde sites van bedrijven die volgens Trouw soms hele artikelen overnemen en de naam van de journalist veranderen. Volgens adjunct-hoofdredacteur Gerbert van Loenen is inmiddels een kwartaal in kaart gebracht, en zijn er al enkele honderden schikkingsvoorstellen. Dat levert de krant ‘een bedrag met vier nullen’ op. ‘Dat gaat dus om één kwartaal, en de zware gevallen, bedrijven die tientallen artikelen hebben gebruikt, zijn nog niet meegerekend. Daar zetten we apart een advocaat op. Het geld zijn we nu nog direct weer kwijt aan administratie en zo, maar we merken al dat we vaker benaderd worden of iets uit Trouw gebruikt mag worden, en wat dat kost. En daar gaat het ons om.’

Internet
Met de steeds grotere rol van internet – en de steeds grotere problemen van kwaliteitsmedia om geld te blijven verdienen – wordt het auteursrecht steeds belangrijker, denkt Thomas Bruning, secretaris van de journalistenvereniging NVJ. Hij relativeert dat uitgevers hebben zitten slapen. ‘Films en muziek zijn makkelijker te beschermen dan tekst. Er is citaatrecht, waardoor nieuws kan worden overgenomen.’ De NVJ heeft een eigen dienst om plagiaat op te sporen. Ook wordt de fotograaf van het zogenaamde ‘Unox-meisje’ juridisch bijgestaan. Zijn foto werd tientallen keren zonder toestemming gebruikt, laat staan dat hij er geld voor kreeg.

Volgens Bruning is de norm nu dat media zelf als ‘plagiaatpolitie’ moeten optreden, en moet het gewoon worden dat er wordt betaald, al is dat technisch en juridisch niet eenvoudig. Bruning verwacht dat de commissie-Brinkman zo’n ‘bronheffing’ ook bestudeert, al was het maar omdat Web 3.0 eraankomt. ‘Daarmee kunnen media straks alles openbaar maken, en tegelijk nagaan wie hun informatie gebruikt, en hoeveel inkomsten die partij daarmee binnenhaalt. En er dus geld voor vragen.’