Echt ingewikkeld is het niet. Je laat mensen via internet een stem uitbrengen op hun vijftien favoriete popnummers, per nummer tel je alle stemmen op, je zet de nummers onder elkaar en je hebt een hitlijst. Dat is in het kort de Top 2000, de hitparade die jaarlijks tussen Kerst en Oud & Nieuw non-stop op Radio 2 wordt uitgezonden.

Beluister de Top 5 onderaan dit artikel.

Toch is niet alles aan de Top 2000 zo makkelijk te verklaren, vindt Jan Müller, directeur van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Want hoe kan het dat dit 'simpele' radioprogramma zo populair is geworden dat het vorig jaar bijna 11 miljoen Nederlanders bereikte via radio, televisie en internet?

Samen met Kees Toering, zendermanager van Radio 2 en 5, én bedenker van de Top 2000, besloot Müller vorig jaar om de vraag naar 'het geheim van de Top 2000' eens voor te leggen aan wetenschappers. Het resultaat is de vorige week verschenen bundel De muziek zegt alles. De Top 2000 onder professoren, een initiatief van Radio 2 en Beeld en Geluid, waarin dertien wetenschappers aan het woord komen.

Economische benadering
'Er wordt van alles geschreven over de Top 2000', vertelt Müller. 'In het boek maakt de lezer kennis met een objectievere kijk.' In het boek geven de wetenschappers vanuit hun vakgebied een visie op de hitparade, van wie drie academici middels een interview. Het levert psychologisch en muziekhistorisch getinte stukken op, maar ook bijvoorbeeld een economische benadering.

Dat een wetenschapper af en toe laat blijken zelf een groot fan te zijn, houdt het luchtig. Zo vertelt filosoof Frank Meester in het boek: 'Ik had een grote aversie tegen muziekradio. 'Hé hallo, een hele goedemorgen, daar zijn we weer!' Die vrolijkheid, dat lege. Verschrikkelijk. (...) Maar dat gevoel van zinloosheid was ik kwijt bij de Top 2000.'

Geen winst
De muziek zegt alles is onderdeel van een uitgebreid pakket aan marketingacties om zo veel mogelijk luisteraars te bereiken. Zo zijn er jaarlijks een televisiequiz, een covercompetitie, een cd, een Top 2000-magazine en - niet te vergeten - de Top 2000-afkickdag met liedjes die de lijst net niet haalden, die op 1 januari plaatsvindt. 'Het gaat ons om het vergroten van de naamsbekendheid', zegt Toering. 'Radio 2 mag als publieke zender geen winst maken.'

Deze vergroting van naamsbekendheid is ook voor partners, zoals Beeld en Geluid, vaak de reden om met Radio 2 samen te willen werken. Toering: 'Ze willen graag hun naam aan de Top 2000 verbinden.'

Beeld en Geluid merkte de voordelen hiervan toen het vorig jaar Radio 2 uitnodigde om de Top 2000-studio in het instituut op te stellen. Meer dan tienduizend bezoekers liepen de deur plat, meer dan er ooit in één week tijd waren geweest. Ook dit jaar staat de studio weer in Beeld en Geluid opgesteld, waar gedurende de decembermaand bekende radiodj's in actie te zien zijn, en begin januari een workshop 'radio maken' te volgen valt.

Beluister de top-2000 via Spotify.