Kleinere zorginstellingen schelen 3 miljard

De eerste contouren van de ambtelijke plannen voor grootschalige bezuinigingen doemen op. Ingewijden bevestigen dat de negentien werkgroepen die het vorige kabinet instelde serieus werk maken van voorstellen over kleinschaliger instellingen in de zorg, aanpassingen van de hypotheekrenteaftrek en een alternatief voor de kilometerheffing.

De werkgroep die de langdurige zorg bekijkt, denkt dat kleinere instellingen wellicht 3 miljard euro minder hoeven te kosten dan de huidige, grote instellingen. In de langdurige zorg, die betaald wordt uit de AWBZ, zou in totaal 5 miljard euro bespaard moeten worden volgens de richtlijnen die de werkgroepen meekregen. Iedere werkgroep moet één variant bedenken die een bezuiniging van minimaal 20 procent oplevert.

Bij de AWBZ-zorg komen er ook voorstellen om mensen meer keuzevrijheid te geven. Nu is de zorg in verpleeg- en verzorgingshuizen nog eenvormig. Dat zou een basisvoorziening kunnen worden. Wie zorg naar eigen keus wil, zou dan moeten bijbetalen.

Voor de ziekenhuiszorg doen vijf scenario’s de ronde. Deze variëren van totale Haagse regie, waarbij ziekenhuizen weer vaste budgetten krijgen, tot volledige marktwerking, waarbij ziekenhuizen zelf over de prijzen onderhandelen met ziektekostenverzekeraars.

Wat betreft de bezuinigingen op de woningmarkt doet een flinke hervorming van de hypotheekrenteaftrek de ronde. Woningbezitters mogen daarin hun rente niet meer aftrekken van hun inkomstenbelasting. Wel mogen zij de hypotheek aftrekken van hun vermogen, zodat ze daar minder belasting over hoeven te betalen. Dat levert de gemiddelde huiseigenaarechter echter een stuk minder op. Ook circuleren plannen om de aflossingsvrije hypotheek aan te pakken.

Huurders kunnen worden aangeslagen door de huurprijs afhankelijk te maken van de waarde van het huis, en niet meer van de oppervlakte van de woning. In de grote steden zou dat tot een stijging van de huren leiden. Een beperking van de huurtoeslag voor hogere inkomens ligt ook op tafel.

Afgelopen zomer gaf het kabinet Balkenende ambtelijke werkgroepen de opdracht om op twintig beleidsterreinen bezuinigingen te vinden, die moesten optellen tot 35 miljard euro in 2015.

Deze week publiceerde het Centraal Planbureau berekeningen waaruit blijkt dat over vijf jaar 29 miljard moet zijn omgebogen, wil de schatkist bestand zijn tegen de gevolgen van de vergrijzing. Politieke partijen verschillen sterk van mening over het tempo waarin het gat moet worden gedicht, en de manier waarop dat moet gebeuren.