School moet niet zomaar alleen verder kunnen gaan

Scholen moeten niet zomaar uit een bestuursverband kunnen stappen om alleen verder te gaan. Voordat aansluiting bij een ander schoolbestuur of verzelfstandiging in beeld komt, moeten alle mogelijkheden voor een eigen positie binnen het bestaande bestuur worden verkend.

Dat stelt de Onderwijsraad in het advies Verzelfstandiging in het onderwijs, dat vandaag in Den Haag is gepresenteerd. De kwestie is actueel omdat schoolbesturen de laatste jaren van de overheid veel meer macht hebben gekregen. Bovendien voeren besturen door de schaalvergroting van de laatste decennia het gezag over gemiddeld steeds meer scholen. Ouders, schoolleiding en docenten hebben soms het gevoel dat de identiteit van de school hierdoor onder druk staat.

‘Zie dit advies zeker als correctie op de fusietrend van de afgelopen tijd’, zegt voorzitter Fons van Wieringen van de Onderwijsraad. ‘Het bestaande stelsel heeft een sterke schaalvergroting en daarmee eenvormigheid tot gevolg gehad. Daar is de kwaliteit van het onderwijs niet altijd mee gediend.’

Toch ontraadt het adviesorgaan daadwerkelijk vertrek van een school. Het bestuur moet hierover het laatste woord houden, vindt de raad. ‘Niet alleen omdat het vaak juist de sterke scholen zijn die willen vertrekken en je de achterblijvers moet beschermen’, zegt Van Wieringen. ‘Maar een school is ook geen circustent die je hier afbreekt en zomaar elders weer opbouwt.’

Conflicten

Het moet om het onderwijs gaan, niet om de bestuursvorm. ‘Deze conflicten ontstaan doorgaans als de visie van ouders en leraren op het onderwijs botst met die van het schoolbestuur’, zegt Van Wieringen. ‘Als je er in slaagt binnen die bestaande bestuursvorm die onderwijswensen te realiseren, wat is daar dan op tegen?’

Het ontslaat schoolbesturen niet van de plicht scholen hun eigen identiteit te gunnen, vindt de raad. Integendeel: juist om te voorkomen dat scholen eruit zouden willen stappen, moeten besturen regelmatig bij ouders en docenten polsen of alles nog wel naar wens is.

Bovendien moet de eigenheid in het bestuursverband goed gewaarborgd worden. Als tweederde van de medezeggenschapsraad, waarin onder anderen ouders en personeel zijn vertegenwoordigd, kiest voor meer zelfstandigheid binnen de instelling, moet dat kunnen.

Het bestuur moet dan aantonen waarom hieraan niet tegemoet kan worden gekomen.