Onderwijsraad: scholier beter laten doorstromen

De keuze van het type voortgezet onderwijs hoeft niet naar achteren te worden verschoven. Dit schrijft de Onderwijsraad in het advies Vroeg of laat, dat maandag aan staatssecretaris Van Bijsterveldt van Onderwijs werd aangeboden. Die reageerde enthousiast.

In vergelijking met veel andere landen ligt het moment waarop Nederlandse kinderen hun middelbare school kiezen erg vroeg. 11 of 12 jaar zou te jong zijn om iemands werkelijke talenten op waarde te schatten. Sociale achterstanden kunnen ervoor zorgen dat leerlingen lager doorstromen dan nodig, en later is het heel moeilijk die vroege keuze nog goed te maken. In december 2008 bepleitte toenmalig minister Plasterk van Onderwijs uitstel van de schoolkeuze.

De Raad concludeert na onderzoek dat de vroege selectie in Nederland vooral negatief uitpakt voor kinderen met een lagere sociaal-economische achtergrond. Maar in het algemeen lijken de prestaties van leerlingen niet samen te hangen met een vroeger of later selectiemoment.

Aanpassingen wenselijk

Er zijn dus geen argumenten om voor alle kinderen de schoolkeuze een paar jaar uit te stellen, al was het maar omdat er ook veel leerlingen zijn voor wie het juist goed is vroeg gericht te kiezen. Maar omdat het voor kinderen uit achterstandsgroepen heilzaam kan zijn zich langer voor te bereiden op de middelbare school, vindt de Raad aanpassingen wenselijk.

Zo moet elke gemeente gaan voorzien in voldoende zogeheten voetklassen: een extra leerjaar voorafgaande aan de middelbare school dat kinderen met (taal)achterstanden in staat stelt die in te lopen. Een brugklas op alleen vmbo-t-niveau (het oude mavo) moet passé zijn; te veel leerlingen met potentie blijven hierin hangen. Beter is een standaard gemengde brugklas vmbo-t/havo, waarin vakken op zowel vmbo- als havo-niveau worden onderwezen.

Minder strikt

Middelbare scholen moeten het makkelijker maken voor leerlingen om ‘op te stromen’, ofwel een schoolniveau te klimmen, en de scheiding tussen beroepsonderwijs (vmbo, mbo) en het algemeen vormend onderwijs (havo, vwo) moet minder strikt worden, onder meer door de vakkenpakketten beter op elkaar af te stemmen.

Ook bepleit de Raad experimenten met ‘juniorcolleges’: onderwijsprojecten die de 11- tot 14-jarigen voorbereiden op elke vorm van voortgezet onderwijs door een combinatie van de sterke elementen van de basisschool en de middelbare school.