Schooldirecteur zucht onder talloze regeltjes

De regeltjes rond zorgleerlingen bezorgen basisschooldirecteuren de meeste kopzorgen. Ook gemeentelijke subsidies en de relatie met het bovenschools bestuur scoren hoog op de ergernisladder van schoolleiders. Dit blijkt uit het onderzoek van de Kafkabrigade naar bureaucratische rompslomp in het basisonderwijs. Staatssecretaris Dijksma stuurde dat vrijdag naar de Tweede Kamer.

De Kafkabrigade onderzoekt bureaucratische toestanden. Anders dan vroeger wijzen schooldirecteuren tegenwoordig voor deze ergernissen niet meer per se naar de rijksoverheid. Vooral grotere schoolbesturen (met meer dan tien scholen) leiden tot klachten over onnodige bureaucratie.

‘Een van de directeuren in ons onderzoek zegt letterlijk: ik moet ervoor zorgen dat ik het wantrouwen dat in mijn nek hijgt niet overdraag op mijn leraren en die weer niet op de leerlingen’, vertelt Chris Sigaloff van Kennisland, die het Kafka-onderzoek uitvoerde.

Hij doelt op het cascade-effect: ieder geeft de controlebehoefte weer door aan de laag onder zich, van overheid en inspectie naar besturen, naar bovenschools management en naar schoolleiders.

‘Het is zo jammer dat het vaak vooral om de verantwoording lijkt te gaan’, zegt Annefieke Prins, directeur van De Vallei in Leusden in het rapport. ‘Bij een leuk uitje in het kader van teambuilding moet ik altijd alles tot op de laatste cent verantwoorden. Elk bonnetje lijkt enorm belangrijk te zijn.’

Maar de grootste ergernis komt door de rompslomp rond zorgleerlingen. Een duidelijk voorbeeld vormt de aanvraag van de leerlinggebonden financiering, ofwel het rugzakje.

Voor velen zijn de precieze criteria onduidelijk, en er heerst groot onderling wantrouwen tussen scholen en instellingen voor speciaal onderwijs. Veel basisschooldirecteuren hebben het gevoel hele pakken papier te moeten inleveren bij de instanties die erover beslissen, terwijl die daar niet eens naar kijken.

Bij het Schateiland, een school in Gouda, zijn ze er om die reden mee gestopt. ‘Het duurt echt tijden voordat je iets voor elkaar krijgt voor kinderen die extra aandacht nodig hebben’, zegt directeur Mireille van Duuren. ‘Mijn zorgcoördinatoren staan vaak volkomen machteloos; de hele procedure rond zorgleerlingen is stroop.’ Overigens heeft staatssecretaris Dijksma aangekondigd af te willen van de rugzakfinanciering.

Een woordvoerder van de PO Raad noemt het Kafka-rapport ‘herkenbaar’, zeker waar het gaat om het geworstel met huisvestingsregels van de gemeente en regelingen voor zorgleerlingen. ‘We overwegen de Kafkamethode – de betrokkenen bij elkaar brengen om barrières uit de weg te ruimen – zelf ook in het veld toe te passen.’

‘Daarmee ben je vaak al een heel eind’, erkent Sigaloff van de Kafkabrigade. ‘Velen hebben elkaar nooit eerder gezien en horen pas ter plekke welke belemmeringen ze anderen onbedoeld aandoen.’