Willem-Alexander stelde Kok voor 'ongekend grote suprise'

Prins Willem-Alexander was al akkoord gegaan met de afwezigheid van Jorge Zorreguieta bij zijn huwelijk met Máxima, toen hij tijdens een werkbezoek aan New York in februari 2001 ter verdediging van zijn schoonvader verwees naar een brief van de Argentijnse dictator Videla. Dit zegt oud-premier Kok in het boek Willem IV. Van prins tot koning van Volkskrant-journalisten Jan Hoedeman en Remco Meijer dat vandaag verschijnt bij Atlas.

De actie van de prins is door Máxima ‘een beetje dom’ genoemd, maar werd op Koks ministerie van Algemene Zaken als een provocatie ervaren. Wim Kok, premier van 1994 tot 2002: ‘Die uitspraak was juist zo ongelukkig, omdat mij nou net de toezegging was gedaan dat we zouden uitkomen op de formule die mij voor ogen stond. Het was een surprise van ongekende grootte.’

Ingezonden brief

In de ingezonden brief in een Argentijnse krant waarnaar de prins verwees, betoogde Videla dat zijn coup in 1976 nodig was om Argentinië uit de chaos te redden.

In de weken voor het incident liepen de spanningen tussen premier en prins veel hoger op dan bekend was. In gesprekken die de premier begin 2001 voerde om te beargumenteren dat de vader van Máxima niet bij het huwelijk kon zijn, nam de prins het op voor zijn aanstaande vrouw en schoonvader, die onder Videla staatssecretaris van landbouw was.

Pedagogisch proces

‘Ik ben nooit zo arbeidsintensief bij het koningshuis betrokken geweest als in die periode’, zegt Kok. Toen bleek dat Willem-Alexander zijn leven met Máxima wilde delen, moest Kok het paar door ‘een pedagogisch proces’ leiden om te accepteren dat door het belaste verleden van de vader aanwezigheid bij een huwelijk met de nieuwe koning van Nederland onmogelijk was.

‘De prins maakte van zijn hart geen moordkuil’, zegt Kok. Hij vreesde toestanden als rond het huwelijk van Beatrix en Claus in 1966, die ‘traumatische herinneringen’ hadden achtergelaten. De prins liet zijn defensieve houding pas varen toen hij er na vele sessies met de premier van doordrongen was dat deze alleen een Toestemmingswet bij het parlement zou indienen als Zorreguieta niet kwam. Dat was Koks ‘eindformule, die bij wijze van spreken in marmer gebeiteld stond’.