Nieuw conflict dreigt over koop JSF

CDA-staatssecretaris De Vries van Defensie riskeert opnieuw een conflict met de Tweede Kamer over het JSF-project. Dat draait om de vraag of Nederland moet deelnemen aan het ontwikkelen en testen van een Amerikaans gevechtsvliegtuig.

De vele tegenstanders en weifelaars in de Tweede Kamer vragen zich af of De Vries dit voorjaar wel een definitief besluit kan nemen over de aanschaf van twee JSF-testtoestellen voor een bedrag van ruim 270 miljoen euro. Dit betreft dan nog de voorbereiding op de werkelijke aanschaf van het toestel, waarmee meer dan zes miljard euro is gemoeid. De zogeheten verwervingskosten bedragen bijna een kwart van het totale investeringsbudget van het ministerie van Defensie, vijftien jaar lang.

Kostenstijgingen

De twijfel in de Kamer wordt gevoed door recente berichten uit de VS over kostenstijgingen en vertragingen in het testprogramma, die de Amerikaanse regering ertoe noopten vliegtuigbouwer Lockheed Martin een strafkorting op te leggen, en een verantwoordelijke generaal de laan uit te sturen.

In het voorjaar van 2009 liepen de spanningen in de coalitie hoog op toen De Vries een eerste testtoestel wilde bestellen, om het project voort te zetten waaraan Nederland al sinds het begin van deze eeuw deelneemt. De regeringspartijen CDA en PvdA vonden elkaar in een compromis waarbij Nederland nog geen testtoestel zou kopen, maar wel financiële verplichtingen aanging om een serieuze partner van de VS te blijven.

Besluit niet voor 2012

Fervente tegenstanders in de Kamer pleiten er nu voor ‘de stekker eruit te trekken’ (Brinkman, PVV), om ‘niet meegezogen te worden in een moeras’ (Van Velzen, SP). Verwijzend naar het rapport van de Rekenkamer beklemtonen zij dat pas eind dit jaar informatie beschikbaar is over de prijs van de JSF, officieel aangeduid als F-35. Een besluit tot aanschaf valt overigens niet vóór 2012.

Net als vorig jaar is de rol van de PvdA cruciaal. PvdA-Kamerlid Eijsink zegt dat het de Kamer ontbreekt aan allerhande informatie – niet alleen over de kostprijs van het toestel, maar bijvoorbeeld ook over geluidhinder en de belangen van Nederlandse bedrijven.

Harde cijfers

Volgens de Rekenkamer ontbreken ‘harde cijfers’ over de stuksprijs van de beoogde opvolger van de F-16. Ook zou het ministerie van Defensie de kosten van bewapening van de JSF (200 tot 300 miljoen euro) ten onrechte buiten beschouwing hebben gelaten. Voorts zijn er financiële problemen rond de beveiliging van gevoelige Nederlandse informatie.

Op het ministerie van Defensie werd gisteren vooral gewezen op andere constateringen van de Rekenkamer, zoals een verbeterde informatievoorziening aan het parlement. Eijsink (PvdA) zei schamper: ‘Die hebben we moeten afdwingen bij de staatssecretaris’.