Overzicht van de belangrijkste conclusies

De Commissie-Davids trekt 49 conclusies. Dit zijn de belangrijkste.

Besluitvorming in het kabinet (2002-2003)
¿Premier Balkenende heeft aanvankelijk weinig of geen leiding gegeven aan debatten over de kwesite-Irak; hij liet het Irak-dossier geheel over aan de minister van Buitenlandse Zaken, De Hoop Scheffer.

¿Na januari 2003 is Balkenende zich wel intensief met dit dossier gaan bemoeien, maar het regeringsstandpunt van Buitenlandse Zaken lag toen al vast.

¿De volkenrechtelijke legitimatie werd ondergeschikt gemaakt aan de in augustus 2002 door Buitenlandse Zaken uitgezette beleidslijnen.

¿De regering en de regeringspartijen hadden zich zozeer verschanst achter het in september 2002 ingenomen standpunt, dat een inhoudelijke gedachtewisseling tussen regering en parlement uitbleef.

Politieke steun aan Irak-oorlog
¿Doordat in de Ministerraad van 17/18 maart 2003 niet duidelijk werd vastgesteld wat ‘politieke steun’ was, werd de deur opengezet voor allerlei misverstanden. Die misverstanden werden vergroot doordat in de brief aan de Tweede Kamer van 18 maart 2003 de woorden ‘politieke steun’ niet voorkwamen, terwijl deze wel een rol speelde in de volgende Kamerdebatten.

¿Waar Nederland uitdrukkelijk onderscheid maakte tussen politieke en militaire steun, werd dit in de Verenigde Staten niet zo aangevoeld.

¿De Commissie heeft geen aanwijzingen gevonden dat het uitspreken van politieke steun voor de Amerikaans-Britse invasie in Irak was gemotiveerd door Nederlandse handelsbelangen.

¿Ook een eventuele benoeming van minister De Hoop Scheffer tot secretaris-generaal van de NAVO heeft geen rol gespeeld.

Resoluties VN-veiligheidsraad
¿De Veiligheidsraadsresoluties over Irak uit de jaren negentig gaven geen mandaat voor het Amerikaans-Britse militair ingrijpen in 2003. Anders dan de regering heeft gedaan, kan men de tekst van resolutie 1441 – ondanks enkele dubbelzinnigheden – redelijkerwijs niet uitleggen als een vrijbrief voor individuele lidstaten om zonder nadere besluitvorming door de Veiligheidsraad met militair geweld de naleving van diens resoluties af te dwingen.

¿De volkenrechtelijke standpunten binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken kwamen niet tot stand op basis van een degelijke en actuele juridische voorbereiding.

Massavernietigingswapens
¿Nederland heeft er in het begin van 2003 niet op aangedrongen om de wapeninspecteurs meer tijd te geven om vast te stellen of Irak zich had ontwapend.

¿Zowel de AIVD als de MIVD beschikte nauwelijks over zelfstandig ingewonnen informatie over het Iraakse massavernietigingswapens-programma.

¿De gehele periode overziend heeft zowel de MIVD als de AIVD zich terughoudender opgesteld over de dreiging die uitging van het massavernietigingswapens van Irak dan de bewindspersonen deden in de communicatie met de Tweede Kamer. Uit de rapporten van de diensten werden slechts die uitspraken gedestilleerd die pasten in het reeds ingenomen standpunt.

¿In de Tweede Kamer is voorafgaand aan de oorlog geen noemenswaardig debat gevoerd over de dreiging die uitging van het Iraakse massavernietigingswapens-programma.

Militaire steun
¿De regering heeft tegenover de Staten-Generaal (Eerste en Tweede Kamer) geen volledige opening van zaken gegeven over het aan ons land op 15 november 2002 door de Verenigde Staten gedane verzoek om mee te werken aan de planning van de opbouw van een militaire macht die Irak tot toegeven aan de Veiligheidsraad-resolutie 1441 moest dwingen.

¿Het onderscheid dat de Nederlandse regering maakte tussen offensieve en defensieve wapens, waarbij de Patriots als louter verdedigende wapens werden gezien, is aanvechtbaar.

¿De Nederlandse onderzeeboot hr. Ms Walrus heeft op geen enkele wijze bijgedragen aan de voorbereidingen van de opbouw van een geallieerde invasiemacht.

¿Het onderzoek van de Commissie heeft geen bewijs opgeleverd voor de beweringen dat Nederland een actieve militaire bijdrage zou hebben geleverd aan (de voorbereidingen van) de inval in Irak.

¿De aanwezigheid van een Nederlandse officier bij een persconferentie van de Amerikaanse bevelhebber Franks op 22 maart 2003 berustte op een misverstand en onjuiste instructies.

¿Het ministerie van Defensie had er verstandig aan gedaan indien het niet op het laatste ogenblik, maar in een eerdere fase de op Britse oorlogsvaartuigen aanwezige Nederlandse uitwisselingsofficieren van boord had gehaald. Onnodige irritatie bij de Britse marine was daarmee voorkomen.

¿Door op 17 maart 2003 te besluiten niet te voldoen aan een aantal nog openstaande Amerikaanse verzoeken om offensieve steun, heeft de regering rekening gehouden met het standpunt van de PvdA.

]]>